Sodiq Azimoviç Azimov
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 216–217-b. — ziyouz.com
Azimov Sodiq Azimoviç (1914.7.11 — Toşkent — 1988.21.12) — fizik olim, Özbekiston FA akad. (1962), Özbekistonda xizmat körsatgan fan va texnika arbobi (1964), fizika-mat, fanlari d-ri (1955), prof. (1958). Örta Osiyo davlat un-tini tugatgan (1940). Örta Osiyo politexnika in-tida işlagan (1940—45), Özbekiston FA Fizika-texnika in-ti lab. Mudiri (1948—56), direktor örinbosari (1956-58), direktori (1958-62; 1966-88), Özbekiston FA Yadro fizikasi in-ti direktori (1962—66), «Fizika — Quyoş» IIÇB boş direktori (1986-88). Özbekiston yadro fizikasi, yuqori energiyalar fizikasi, yarimötkazgiçlar fizikasi va yuqori t-rali geliomaterialşunoslikka asos solgan va bu sohalarni rivojlantirgan olimlardan biri. A. özi işlab çiqqan usul yordamida kosmik nurlar tarkibida mezonlarga daxlsiz elektron va fotonlar mavjudligini isbotladi (1948). Pomir toği tepasidagi st-yada (dengiz sathidan 3900 m bal.) A. uz xodimlari b-n birgalikda kosmik nurlar va yadrolarning özaro ta'sirini örganiş borasida olib borgan ilmiy izlanişlar elektron-yadro oqimlarini kaşf etiş imkonini berdi. A. elektron-yadro jalalarini va yadro zarraçalari singişni tadqiq etgan. U öta yuqori energiyali 1012— 1013 ev) yadro jarayonlari örganiladigan toğ st-yasi qurilişini taşkil etdi. A. rahbarligida Özbekiston FA fizika-texnika in-tida quyoş nuri energiyasidan foydalaniş usuli asosida öta sof yarimötkazgiç materiallar olişning yangi texnologiyasi işlab çiqildi hamda 1987 y.da Parkent tumanida 1 megavatt quvvatga ega konsentratori bor noyob quyoş peçi barpo etildi. A. yadro fizikasi, yuqori energiyalar fizikasi va yuqori t-rali geliomaterialşunoslik ilmiy maktablariga asos soldi. U 14 fan d-ri va 70 dan ziyod fan nomzodini tarbiyalab, yetiştirdi. Ular hozir ham «Fizika-Quyoş» IIÇB da, Özbekiston FA Yadro fizikasi in-tida va Özbekiston milliy un-tida xalqaro darajadagi ilmiy va amaliy tadqiqotlarni faol davom ettirmoqdalar. Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1970). «Fizika-Quyoş» IIÇB ga va Toşkent ş.ning Mirzo Uluğbek tumanidagi köça va maktabga uning nomi berilgan.
Ad.: Bekjonov R. B., Özbekiston yadro fizikasi tarixi, T., 1994; Xudoyberdiyev R., Hakim Sa'dulla, Atom qa'riga sayohat, T., 1996.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЗИМОВ Содиқ Азимович (1914.7.11 — Тошкент — 1988.21.12) — физик олим, Ўзбекистон ФА акад. (1962), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан ва техника арбоби (1964), физика-мат, фанлари д-ри (1955), проф. (1958). Ўрта Осиё давлат ун-тини тугатган (1940). Ўрта Осиё политехника ин-тида ишлаган (1940—45), Ўзбекистон ФА Физика-техника ин-ти лаб. Мудири (1948—56), директор ўринбосари (1956-58), директори (1958-62; 1966-88), Ўзбекистон ФА Ядро физикаси ин-ти директори (1962—66), «Физика — Қуёш» ИИЧБ бош директори (1986-88). Ўзбекистон ядро физикаси, юқори энергиялар физикаси, яримўтказгичлар физикаси ва юқори т-рали гелиоматериалшуносликка асос солган ва бу соҳаларни ривожлантирган олимлардан бири. А. ўзи ишлаб чиққан усул ёрдамида космик нурлар таркибида мезонларга дахлсиз электрон ва фотонлар мавжудлигини исботлади (1948). Помир тоғи тепасидаги ст-яда (денгиз сатҳидан 3900 м бал.) А. уз ходимлари б-н биргаликда космик нурлар ва ядроларнинг ўзаро таъсирини ўрганиш борасида олиб борган илмий изланишлар электрон-ядро оқимларини кашф этиш имконини берди. А. электрон-ядро жалаларини ва ядро заррачалари сингишни тадқиқ этган. У ўта юқори энергияли 1012— 1013 эв) ядро жараёнлари ўрганиладиган тоғ ст-яси қурилишини ташкил этди. А. раҳбарлигида Ўзбекистон ФА физика-техника ин-тида қуёш нури энергиясидан фойдаланиш усули асосида ўта соф яримўтказгич материаллар олишнинг янги технологияси ишлаб чиқилди ҳамда 1987 й.да Паркент туманида 1 мегаватт қувватга эга концентратори бор ноёб қуёш печи барпо этилди. А. ядро физикаси, юқори энергиялар физикаси ва юқори т-рали гелиоматериалшунослик илмий мактабларига асос солди. У 14 фан д-ри ва 70 дан зиёд фан номзодини тарбиялаб, етиштирди. Улар ҳозир ҳам «Физика-Қуёш» ИИЧБ да, Ўзбекистон ФА Ядро физикаси ин-тида ва Ўзбекистон миллий ун-тида халқаро даражадаги илмий ва амалий тадқиқотларни фаол давом эттирмоқдалар. Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1970). «Физика-Қуёш» ИИЧБ га ва Тошкент ш.нинг Мирзо Улуғбек туманидаги кўча ва мактабга унинг номи берилган.
Ад.: Бекжонов Р. Б., Ўзбекистон ядро физикаси тарихи, Т., 1994; Худойбердиев Р., Ҳаким Саъдулла, Атом қаърига саёҳат, Т., 1996.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.