Sodiq Azimoviç Azimov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Sodiq Azimoviç Azimov (1914-yil 7-noyabr, Toşkent — 1988, Toşkent) — özbek fizik olimi, Özbekiston Fanlar akademiyasining akademigi (1962), fizika-matematika fanlari doktori (1955), professor (1958). ÖzME uni Özbekistonda yadro fizikasi, yuqori energiyalar fizikasi, yarimötkazgiçlar fizikasi va yuqori haroratli geliomaterialşunoslikka asos solgan olimlardan biri deb baholaydi. Parkent tumanidagi Katta Quyoş peçi uning taşabbusi bilan qurilgan.1
Hayoti
13Rusça Vikipediyaga köra, Azimov Toşkentda ma'rifatli oilada tuğilgan; ona tomondan bobosi Olim qozi şahar qozisi bölgan. Otasidan erta ayrilib, oilani boqiş unga yuklangan. ÖzME'ga köra, u 1940-yilda Örta Osiyo davlat universitetini tamomlagan. Rusça Vikipediya uning keyin Pomirdagi kosmik nurlarni örganuvçi ekspeditsiyada işlaganini, doktorlik dissertatsiyasini 1955-yilda Moskvadagi Fizika institutida himoya qilganini qayd etadi.
ÖzME'ga köra, olim 1940–1945-yillarda Örta Osiyo politexnika institutida işlagan. Söng Özbekiston Fanlar akademiyasining Fizika-texnika institutida laboratoriya mudiri (1948–1956), direktor örinbosari (1956–1958) va direktor (1958–1962, 1966–1988) bölgan. 1962–1966-yillarda Yadro fizikasi institutiga rahbarlik qilgan, 1986–1988-yillarda «Fizika — Quyoş» ilmiy-işlab çiqariş birlaşmasining boş direktori lavozimida işlagan. Rusça Vikipediyaga köra, 1954-yilda uning taşabbusi bilan Toşkent davlat universitetida yadro fizikasi va kosmik nurlar kafedrasi oçilgan va u umrining oxirigaça şu kafedrani boşqargan.
Vafot sanasi manbalarda turliça: ÖzME 21-dekabrni, Rusça Vikipediya esa 12-noyabrni körsatadi. Rusça Vikipediyaga köra, olim partiya konferensiyasida Quyoş peçi loyihasi qattiq tanqid qilinayotgan paytda yuragi tutib vafot etgan va Toşkentdagi Çiğatoy qabristonida dafn etilgan.
Ilmiy faoliyati
13ÖzME'ga köra, 1948-yilda Azimov özi yaratgan usul yordamida kosmik nurlar tarkibida mezonlar bilan boğliq bölmagan elektron va fotonlar borligini isbotlagan. Pomir toğlarida, dengiz sathidan 3900 metr balandlikdagi stansiyada hamkasblari bilan olib borgan tadqiqotlar elektron-yadro oqimlarini kaşf etiş imkonini bergan. U öta yuqori energiyali yadro jarayonlarini örganiş uçun toğ stansiyasi qurilişini ham taşkil etgan.
Rusça Vikipediyaga köra, Azimov boşçiligidagi yuqori energiyalar fizikasi maktabi adronlarning elastik soçilişi va zarralarning yadrolar bilan özaro ta'sirini örganiş böyiça işlari bilan tanilgan; 1964-yilda proton-proton soçiliş difraksion konusining torayiş hodisasi aniqlangan. Uning rahbarligida Qumbel rasadxonasi, siklotron va neytron generatori işga tuşirilgan.
Katta Quyoş peçi
13ÖzME'ga köra, Azimov rahbarligida Quyoş nuri energiyasidan foydalanib öta sof yarimötkazgiç materiallar oliş texnologiyasi yaratilgan va Parkent tumanida konsentratorli, quvvati 1 megavatt bölgan noyob quyoş peçi qurilgan. ÖzME uni 1987-yil bilan, Rusça Vikipediya esa 1988-yil bilan sanaydi.
Şogirdlari va xotira
13Azimov 14 fan doktori va 70 dan ortiq fan nomzodini yetiştirgan. U Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1970), Özbekistonda xizmat körsatgan fan va texnika arbobi (1964). Rusça Vikipediyaga köra, 2002-yilda vafotidan keyin «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan taqdirlangan. ÖzME'ga köra, «Fizika — Quyoş» birlaşmasiga, Toşkentning Mirzo Uluğbek tumanidagi köça va maktabga olim nomi berilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sodiq Azimoviç Azimov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3782 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASodiq Azimoviç Azimov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3782
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3782
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Азимов, Садык Азимовичru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 216–217-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 216–217-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.