Söm
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 831-b. — ziyouz.com
Söm — 1) eng qadimgi atamalardan biri bölib, Firdavsiyning «Şohnoma» asarida «S» pul solingan qopça (xalta) ma'nosida qöllanilgan. 14-a.da Oltin Örda xonligida oğirlik birligi bölib, muayyan oğirlikdagi kumuş quyma (yombi) ni ifodalagan. 1920y.larda, ÖzSSR taşkil etilganidan keyin sovet rubli banknotlari va xazina biletlari nominalida ittifoqdoş respublikalarning milliy tillaridagi pul birliklari nomlari, jumladan «söm» nomi yozilgan holda çiqarilgan rubl Özbekiston hududida muomalada «S» deb atalgan. 2) Özbekiston Respublikasining pul birligi. 1 S. q 100 tiyin. Xalqaro ifodasi UZS. S. Özbekiston Respublikasi Prezidentining «Özbekiston Respublikasining millim valyutasini muomalaga kiritiş töğrisida»gi 1994 y. 16 iyundagi farmoni bilan 1994 y.ning 1 iyulidan respublika hududida yagona, çeklanmagan va qonuniy tölov vositasi sifatida muomalaga çiqarilgan.
Muomalaga 1994 y.da 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 sömlik, 1997 y. 1 martdan 200 sömlik, 2000 y. 1 iyuldan 500 sömlik, 2001 y. 1 sentyabrdan 1000 sömlik banknotlar çiqarilgan. Keyinçalik, 1, 5, 10, 25, 50 söm qiymatidagi tangalar muomalaga kiritilgan. Qimmatbaho metallar suvi yuritilgan turli qiymatdagi yubiley tangalar esa turli sanalar nişonlanişi munosabati bilan va numizmatik maqsadda çiqarilgan (q. Tanga).
S.ning muomalaga kiritilişi Özbekiston pul muomalasi va hisobkitoblar tizimini taşkil etiş hamda respublika iqtisodiyotini rivojlantirişda muhim ahamiyatga ega böldi. Milliy valyuta pul belgilarini muomalaga çiqariş va uning barqarorligini ta'minlaşni Özbekiston Respublikasining markaziy banki amalga oşiradi.
Xalqaro valyutalar kursi böyiça 1 AQŞ dollari 1020 söm 07 tiyin (2004 y.,iyun).
Fayzulla Mullajonov.
Q.: Tanga
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЎМ — 1) энг қадимги атамалардан бири бўлиб, Фирдавсийнинг «Шоҳнома» асарида «С» пул солинган қопча (халта) маъносида қўлланилган. 14-а.да Олтин Ўрда хонлигида оғирлик бирлиги бўлиб, муайян оғирликдаги кумуш қуйма (ёмби) ни ифодалаган. 1920й.ларда, ЎзССР ташкил этилганидан кейин совет рубли банкнотлари ва хазина билетлари номиналида иттифоқдош республикаларнинг миллий тилларидаги пул бирликлари номлари, жумладан «сўм» номи ёзилган ҳолда чиқарилган рубль Ўзбекистон ҳудудида муомалада «С» деб аталган. 2) Ўзбекистон Республикасининг пул бирлиги. 1 С. қ 100 тийин. Халқаро ифодаси UZS. С. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикасининг миллим валютасини муомалага киритиш тўғрисида»ги 1994 й. 16 июндаги фармони билан 1994 й.нинг 1 июлидан республика ҳудудида ягона, чекланмаган ва қонуний тўлов воситаси сифатида муомалага чиқарилган.
Муомалага 1994 й.да 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 сўмлик, 1997 й. 1 мартдан 200 сўмлик, 2000 й. 1 июлдан 500 сўмлик, 2001 й. 1 сентябрдан 1000 сўмлик банкнотлар чиқарилган. Кейинчалик, 1, 5, 10, 25, 50 сўм қийматидаги тангалар муомалага киритилган. Қимматбаҳо металлар суви юритилган турли қийматдаги юбилей тангалар эса турли саналар нишонланиши муносабати билан ва нумизматик мақсадда чиқарилган (қ. Танга).
С.нинг муомалага киритилиши Ўзбекистон пул муомаласи ва ҳисобкитоблар тизимини ташкил этиш ҳамда республика иқтисодиётини ривожлантиришда муҳим аҳамиятга эга бўлди. Миллий валюта пул белгиларини муомалага чиқариш ва унинг барқарорлигини таъминлашни Ўзбекистон Республикасининг марказий банки амалга оширади.
Халқаро валюталар курси бўйича 1 АҚШ доллари 1020 сўм 07 тийин (2004 й.,июнь).
Файзулла Муллажонов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.