Sopol
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 527–528-b. — ziyouz.com
Sopol — maxsus loy (tuproq, suv, qisman qum va tözğoq aralaşmasi)dan işlanib olovda qizdirib tayyorlanadigan mağsulot; kulollik buyumlari. Loy 2 xil usulda — kölda hamda kulollik çarxi yordamida şaklga solib yasaladi, söng gulxan (xumdon)da qizdirib S. tayyorlanadi. Rözğorda (piyola, kosa, lagan, köza, oftoba, xum va b.), me'morlik (koşin, sopolak, parçin va b.) hamda sanoat (utga çidamli qoliplar va b.)da S. buyumlari keng qöllanadi; bolalar öyinçoqlari, ayrim bezak buyumlari (haykalça, yirik haykallar) xam şu usulda tayyorlanadi. Foydalaniladigan loy tarkibiga qarab S.ning rangi turliça (oç sariq, qizğiş, kulrang va b.) böladi. Angob (loya)ga çayib olingan S. soyada quritilib, yana xumdonda pişiriladi. Sta bezak işlaş ham turliça: börtma, öyma naqşlar uning hölligida, qirma gullar S. angobga çayib olingandan söng işlanadi; xumdonga bir bor kirib çiqqan buyumlar gullar işlangandan keyin yana bir bor xumdonda qizdiriladi. S. buyumlar 2 xil — sirlangan S. hamda sirlanmagan S. (terrakota)ga bölinadi. S. neolit davridan ma'lum bölib, sirlanmagan S. kadimiydir. Sirlangan S. buyumlar işlab çiqariş. Örta Osiyoda 10—12-a.lardan yuksak taraqqiy etdi. Özbekiston hududida S. buyumlar işlab çiqariş. keng yölga qöyilgan; S. buyumlarni bezatilişi jihatidan birbiridan farqlanuvçi kulollik maktablari şakllangan (yana q. Keramika).
Q.: Keramika
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОПОЛ — махсус лой (тупроқ, сув, қисман қум ва тўзғоқ аралашмаси)дан ишланиб оловда қиздириб тайёрланадиган мағсулот; кулоллик буюмлари. Лой 2 хил усулда — кўлда ҳамда кулоллик чархи ёрдамида шаклга солиб ясалади, сўнг гулхан (хумдон)да қиздириб С. тайёрланади. Рўзғорда (пиёла, коса, лаган, кўза, офтоба, хум ва б.), меъморлик (кошин, сополак, парчин ва б.) ҳамда саноат (утга чидамли қолиплар ва б.)да С. буюмлари кенг қўлланади; болалар ўйинчоқлари, айрим безак буюмлари (ҳайкалча, йирик ҳайкаллар) хам шу усулда тайёрланади. Фойдаланиладиган лой таркибига қараб С.нинг ранги турлича (оч сариқ, қизғиш, кулранг ва б.) бўлади. Ангоб (лоя)га чайиб олинган С. сояда қуритилиб, яна хумдонда пиширилади. Ста безак ишлаш ҳам турлича: бўртма, ўйма нақшлар унинг ҳўллигида, қирма гуллар С. ангобга чайиб олингандан сўнг ишланади; хумдонга бир бор кириб чиққан буюмлар гуллар ишлангандан кейин яна бир бор хумдонда қиздирилади. С. буюмлар 2 хил — сирланган С. ҳамда сирланмаган С. (терракота)га бўлинади. С. неолит давридан маълум бўлиб, сирланмаган С. кадимийдир. Сирланган С. буюмлар ишлаб чиқариш. Ўрта Осиёда 10—12-а.лардан юксак тараққий этди. Ўзбекистон ҳудудида С. буюмлар ишлаб чиқариш. кенг йўлга қўйилган; С. буюмларни безатилиши жиҳатидан бирбиридан фарқланувчи кулоллик мактаблари шаклланган (яна қ. Керамика).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.