Stipendiya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 611-b. — ziyouz.com
Stipendiya (lot. stipendium — haq, maoş) — oliy öquv yurtlarining kunduzgi bölimida öqiydigan talabalar, işlab çiqariş.dan ajralgan xrlda i.t. işi olib boruvçi aspirant, doktorant va malaka oşiriş kurelari tinglovçilariga har oyda muntazam berib turiladigan pul nafaqasi. Özbekistonda S. davlat byudjetidan tölab boriladi. Yangi qabul qilingan talabalarga kiriş test savollari böyiça olgan ballari natijalariga qarab S. beriladi. Oliy öquv yurti talabalariga öqitilayotgan öquv fanlarini özlaştiriş darajasiga karab S. mikdori belgilanadi. Talabalarga S. mikdorini belgilaşning tabaqalaştirilgan şakliga amal qilinadi va talabaning sessiya yakuni böyiça töplagan umumiy reyting bali unga asos qilib olinadi. Bakalavr, magistr va aspirantlar uçun davlat S.larining turli şakllari joriy etilgan. Ularning eng yuqorisi Özbekiston Respublikasi Prezidenti S.sidir. 10 yönaliş böyiça bakalavr (1993 y.dan), magistr (2002 y.dan) va 5 yönaliş böyiça aspirant (1993 y.dan) larga beriladi. Şuningdek, ÖzR Oliy va örta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan oliy öquv yurtlari bakalavrlari uçun muayyan yönalişlar böyiça Alişer Navoiy, Uluğbek, Beruniy, Ibn Sino nomidagi davlat S.lari ta'sis etilgan. Mazkur S.lar oliy öquv yurtlarida a'lo öqiydigan, jamoat işlarida faol iştirok etadigan, i.t. işlari bilan şuğullanadigan va belgilangan maxsus imtihonlarni muvaffaqiyatli topşirgan yuqori kurs bakalavrlariga beriladi. Ayrim in-t va un-tlarning turli nomdagi (mas, Zamaxşariy, Behzod nomidagi) S.lari, jamğarmalar (mas, Amir Temur, Soğlom avlod uçun jamgarmalari)ning S.lari ham mavjud. Turli mulk şakllariga asoslangan korxona, firma, qişloq xöjaligi. şirkatlari, quriliş, transport, aloqa taşkilotlari tomonidan oliy öquv yurtlariga yuborilgan talabalar, qayta tayyorlaş va malaka oşiriş kurslari tinglovçilariga ana şu korxona, firma, şirkat, taşkilotlarning özlari şartnomada belgilangan miqdorda S. tölaydilar.
Aspirant va doktorantlar S.sining mikdori oliy öquv yurtlari, i.t. institutlarining kategoriyalari hamda ularning aspirantura va doktoranturaga kiriş arafasidagi maoşiga qarab belgilanadi. 2001 y.gaça kasbqunar kolleji öquvçilariga ham S. berilgan.
Asqarali Sulaymonov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТИПЕНДИЯ (лот. stipendium — ҳақ, маош) — олий ўқув юртларининг кундузги бўлимида ўқийдиган талабалар, ишлаб чиқариш.дан ажралган хрлда и.т. иши олиб борувчи аспирант, докторант ва малака ошириш курелари тингловчиларига ҳар ойда мунтазам бериб туриладиган пул нафақаси. Ўзбекистонда С. давлат бюджетидан тўлаб борилади. Янги қабул қилинган талабаларга кириш тест саволлари бўйича олган баллари натижаларига қараб С. берилади. Олий ўқув юрти талабаларига ўқитилаётган ўқув фанларини ўзлаштириш даражасига караб С. микдори белгиланади. Талабаларга С. микдорини белгилашнинг табақалаштирилган шаклига амал қилинади ва талабанинг сессия якуни бўйича тўплаган умумий рейтинг бали унга асос қилиб олинади. Бакалавр, магистр ва аспирантлар учун давлат С.ларининг турли шакллари жорий этилган. Уларнинг энг юқориси Ўзбекистон Республикаси Президенти С.сидир. 10 йўналиш бўйича бакалавр (1993 й.дан), магистр (2002 й.дан) ва 5 йўналиш бўйича аспирант (1993 й.дан) ларга берилади. Шунингдек, ЎзР Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги томонидан олий ўқув юртлари бакалаврлари учун муайян йўналишлар бўйича Алишер Навоий, Улуғбек, Беруний, Ибн Сино номидаги давлат С.лари таъсис этилган. Мазкур С.лар олий ўқув юртларида аъло ўқийдиган, жамоат ишларида фаол иштирок этадиган, и.т. ишлари билан шуғулланадиган ва белгиланган махсус имтиҳонларни муваффақиятли топширган юқори курс бакалаврларига берилади. Айрим ин-т ва ун-тларнинг турли номдаги (мас, Замахшарий, Беҳзод номидаги) С.лари, жамғармалар (мас, Амир Темур, Соғлом авлод учун жамгармалари)нинг С.лари ҳам мавжуд. Турли мулк шаклларига асосланган корхона, фирма, қишлоқ хўжалиги. ширкатлари, қурилиш, транспорт, алоқа ташкилотлари томонидан олий ўқув юртларига юборилган талабалар, қайта тайёрлаш ва малака ошириш курслари тингловчиларига ана шу корхона, фирма, ширкат, ташкилотларнинг ўзлари шартномада белгиланган миқдорда С. тўлайдилар.
Аспирант ва докторантлар С.сининг микдори олий ўқув юртлари, и.т. институтларининг категориялари ҳамда уларнинг аспирантура ва докторантурага кириш арафасидаги маошига қараб белгиланади. 2001 й.гача касбқунар коллежи ўқувчиларига ҳам С. берилган.
Асқарали Сулаймонов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.