Stroboskop
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 625-b. — ziyouz.com
Stroboskop (yun. strobos — tartibsiz harakat va skopeo — qarayman) — biron bir buyum yoki manzarani kuzatayotganimizda şu buyum yoki manzara yöqolganda ham uning qiyofasi köz öngimizda namoyon bölib turaverişi hodisasi (köriş inersiyasi)ni namoyiş qiliş uçun möljallangan asbob. Umumiy ökda aylanadigan ikkita diskdan iborat. Birinçi diskda, xuddi soat siferblatidagidek, biron bir takrorlanuvçi jarayonning turli fazalariga mos şakllar tuşirilgan. Ikkinçi diskda qator uzunçoq tirqişlar oçilgan. Disklar aylantirilganda kuzatuvçi kuzatiş darçasi va şu uzunçoq tirqişlar orqali qarab, birinçi diskdagi şakllar harakatini birinketin köradi. Har bir şakl bilan navbatdagi şakl harakati orasida muayyan bir oniy vaqt ötadi. Lekin kuzatuvçiga şakllarning harakati yaxlit (uzluksiz) bölib tuyuladi. Bu qad. öyinçoq asbobning işlaş prinsipi odam közining köriş illyuziyasi xossasiga asoslangan. S. xususiyatidan köpgina i.t. işlarida, har xil asboblar yasaşda, kinematografiya va televideniyeda keng foydalaniladi (q. Stroboskopik effekt).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТРОБОСКОП (юн. strobos — тартибсиз ҳаракат ва skopeo — қарайман) — бирон бир буюм ёки манзарани кузатаётганимизда шу буюм ёки манзара йўқолганда ҳам унинг қиёфаси кўз ўнгимизда намоён бўлиб туравериши ҳодисаси (кўриш инерцияси)ни намойиш қилиш учун мўлжалланган асбоб. Умумий ўкда айланадиган иккита дискдан иборат. Биринчи дискда, худди соат циферблатидагидек, бирон бир такрорланувчи жараённинг турли фазаларига мос шакллар туширилган. Иккинчи дискда қатор узунчоқ тирқишлар очилган. Дисклар айлантирилганда кузатувчи кузатиш дарчаси ва шу узунчоқ тирқишлар орқали қараб, биринчи дискдаги шакллар ҳаракатини биринкетин кўради. Ҳар бир шакл билан навбатдаги шакл ҳаракати орасида муайян бир оний вақт ўтади. Лекин кузатувчига шаклларнинг ҳаракати яхлит (узлуксиз) бўлиб туюлади. Бу қад. ўйинчоқ асбобнинг ишлаш принципи одам кўзининг кўриш иллюзияси хоссасига асосланган. С. хусусиятидан кўпгина и.т. ишларида, ҳар хил асбоблар ясашда, кинематография ва телевидениеда кенг фойдаланилади (қ. Стробоскопик эффект).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.