Suaxili tili
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 631-b. — ziyouz.com
Suaxili tili SUAXILI TILI, kisuaxili bantu tillarining şarqiy guruhiga mansub til; eng avvalo suaxili xalqi şu tilda sözlaşadi. Şarqiy va Markaziy Afrika mamlakatlarida tarqalgan (asosan, Birlaşgan Tanzaniya Respublikasi, Keniya Respublikasi va Uganda Respublikasida ingliz tili bilan bir qatorda rasmiy til hisoblanadi). Turli manbalarga köra, sözlaşuvçilarning umumiy soni 35— 55 mln. kişi atrofida. S. kiungu, kimvita, kingare, kiunguja, kitumbatu, kivumba kabi 20 ga yaqin lahjadan iborat. S. taxm. 7—8-a. larda Şarqiy Afrika qirğoği xalqlarining Afrika içki hududlari va Şarq mamlakatlari bilan savdo aloqalari tufayli ijtimoiyiqtisodiy rivojlanişi jarayonida şakllana boşlagan. Turli davrlarda S.da kiamu, kimvita va kiunguja lahjalari ustunlik qilgan. Kiunguja lahjasi haqiqiy S. areali (Zanzibar o.) dan taşqariga çiqib, Şarqiy va Markaziy Afrikaga tarkalgan va adabiy tilga asos bölgan. Bantu tillari içida S. katta miqdordagi arabizmlar (barça sözlarning 40%) mavjudligi, qad. yozuv an'anasiga egaligi bilan ajralib turadi. S. 10—11-a.lardan arab grafikasi, 20-a. boşlaridan esa lotin grafikasi asosidagi yozuvga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУАХИЛИ ТИЛИ, кисуахили банту тилларининг шарқий гуруҳига мансуб тил; энг аввало суахили халқи шу тилда сўзлашади. Шарқий ва Mapказий Африка мамлакатларида тарқалган (асосан, Бирлашган Танзания Республикаси, Кения Республикаси ва Уганда Республикасида инглиз тили билан бир қаторда расмий тил ҳисобланади). Турли манбаларга кўра, сўзлашувчиларнинг умумий сони 35— 55 млн. киши атрофида. С. киунгу, кимвита, кингаре, киунгужа, китумбату, кивумба каби 20 га яқин лаҳжадан иборат. С. тахм. 7—8-а. ларда Шарқий Африка қирғоғи халқларининг Африка ички ҳудудлари ва Шарқ мамлакатлари билан савдо алоқалари туфайли ижтимоийиқтисодий ривожланиши жараёнида шакллана бошлаган. Турли даврларда С.да киаму, кимвита ва киунгужа лаҳжалари устунлик қилган. Киунгужа лаҳжаси ҳақиқий С. ареали (Занзибар о.) дан ташқарига чиқиб, Шарқий ва Марказий Африкага таркалган ва адабий тилга асос бўлган. Банту тиллари ичида С. катта миқдордаги арабизмлар (барча сўзларнинг 40%) мавжудлиги, қад. ёзув анъанасига эгалиги билан ажралиб туради. С. 10—11-а.лардан араб графикаси, 20-а. бошларидан эса лотин графикаси асосидаги ёзувга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.