Taqlid
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 189-b. — ziyouz.com
Taqlid (arab. — öxşatiş, öxşatma; yasama; an'ana), taqlidçilik — 1) muayyan badiiy, ilmiy yönalişga, uning namoyandalariga xos ğoya va usullarni tuşunibtuşunmay, ğayriixtiyoriy qaytariş, takrorlaş. T. an'analarga ijodiy emas, balki mexanik yondaşadi, u şoir yoki yozuvçini ijodiy mustaqillik, öziga xoslikdan mahrum etadi. T.ni badiiy ijoddagi an'analarga ergaşiş, mavjud an'analarni rivojlantirgan holda ularni yangilab borişdek izdoşlikdan farqlaş kerak (Mac, Navoiyning Jomiy va b. şoirlar ğazallariga tatabbularm, Muqimiy va Furqatning Navoiy va Fuzuliy ğazallariga taxmislari ijodiy izdoşlikning namunalaridir). Saroy adabiyotiga xos T.ning ayrim körinişlarini Amir Umarxon va Muhammad Rahimxon (Feruz) davridagi ba'zi saroy şoirlari ijodida uçratiş mumkin; 2) teatrda — oğzaki dramaturgiya; an'anaviy masxaraboz va qiziqçilar teatrining janri. Unda ijroçilar öz tana harakatlari, yuz ifodalari, köz qaraşlari (mimika), tovuhlari va sözlari orqali quş va hayvonlarning, ba'zan odamlarning xattiharakatlarini, özaro munosabatlarini kulgili qilib tasvirlaydilar, şuningdek, ijtimoiy hayot va turmuşdagi ba'zi voqealarni börttirib köçirib, tomoşabinlarda kulgi uyğotadilar (yana q. Muqallid).
Q.: Muqallid
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТАҚЛИД (араб. — ўхшатиш, ўхшатма; ясама; анъана), тақлидчилик — 1) муайян бадиий, илмий йўналишга, унинг намояндаларига хос ғоя ва усулларни тушунибтушунмай, ғайриихтиёрий қайтариш, такрорлаш. Т. анъаналарга ижодий эмас, балки механик ёндашади, у шоир ёки ёзувчини ижодий мустақиллик, ўзига хосликдан маҳрум этади. Т.ни бадиий ижоддаги анъаналарга эргашиш, мавжуд анъаналарни ривожлантирган ҳолда уларни янгилаб боришдек издошликдан фарқлаш керак (Mac, Навоийнинг Жомий ва б. шоирлар ғазалларига татаббуларм, Муқимий ва Фурқатнинг Навоий ва Фузулий ғазалларига тахмислари ижодий издошликнинг намуналаридир). Сарой адабиётига хос Т.нинг айрим кўринишларини Амир Умархон ва Муҳаммад Раҳимхон (Феруз) давридаги баъзи сарой шоирлари ижодида учратиш мумкин; 2) театрда — оғзаки драматургия; анъанавий масхарабоз ва қизиқчилар театрининг жанри. Унда ижрочилар ўз тана ҳаракатлари, юз ифодалари, кўз қарашлари (мимика), товуҳлари ва сўзлари орқали қуш ва ҳайвонларнинг, баъзан одамларнинг хаттиҳаракатларини, ўзаро муносабатларини кулгили қилиб тасвирлайдилар, шунингдек, ижтимоий ҳаёт ва турмушдаги баъзи воқеаларни бўрттириб кўчириб, томошабинларда кулги уйғотадилар (яна қ. Муқаллид).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.