Telegraf apparati
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 237-b. — ziyouz.com
Telegraf apparati - telegraf aloqa örnatişda elektr qurilma signallarini uzatiş va qabul qiliş uçun möljallangan qurilma. Birinçi elektromagnit T.a. rus olimi P. L. Şilling tomonidan ixtiro qilingan (1832) va amalda işlatilgan. Dastlabki elektromagnit apparatlarda xabarlar siniq çiziklar körinişida (qayd qiluvçi T.a.) yoki nuqtaçiziqlar körinişida (qayd qiluvçi T.a.) yoki nuqta va tirelar orqali (q. Morze apparati) uzatilgan va yozib olingan. 20-a. örtalarigaça elektromexanik T.a. işlatilgan, 70y.lardan boşlab elektronmexanik T.a.dan foydalanildi, keyinçalik töliq elektron T.a. va fototelegraf apparat (faksimil apparat) paydo böldi.
T.a. uzatkiç, qabul qilgiç va tok manbaidan iborat. T.a.ga xabarlarni avtomatik uzatiş va qabul qiliş qurilmalari ham örnatiş mumkin. Qözğalmas yassi tasvirlar (matn yoki jadval, sxema, grafika, fotosurat va b.) faksimil apparat orqali uzatiladi (q. Faksimil aloka).
Q.: Morze apparati
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕЛЕГРАФ АППАРАТИ - телеграф алоқа ўрнатишда электр қурилма сигналларини узатиш ва қабул қилиш учун мўлжалланган қурилма. Биринчи электромагнит Т.а. рус олими П. Л. Шиллинг томонидан ихтиро қилинган (1832) ва амалда ишлатилган. Дастлабки электромагнит аппаратларда хабарлар синиқ чизиклар кўринишида (қайд қилувчи Т.а.) ёки нуқтачизиқлар кўринишида (қайд қилувчи Т.а.) ёки нуқта ва тирелар орқали (қ. Морзе аппарати) узатилган ва ёзиб олинган. 20-а. ўрталаригача электромеханик Т.а. ишлатилган, 70й.лардан бошлаб электронмеханик Т.а.дан фойдаланилди, кейинчалик тўлиқ электрон Т.а. ва фототелеграф аппарат (факсимил аппарат) пайдо бўлди.
Т.а. узаткич, қабул қилгич ва ток манбаидан иборат. Т.а.га хабарларни автоматик узатиш ва қабул қилиш қурилмалари ҳам ўрнатиш мумкин. Қўзғалмас ясси тасвирлар (матн ёки жадвал, схема, графика, фотосурат ва б.) факсимил аппарат орқали узатилади (қ. Факсимил алока).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.