Telemexanika tizimi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 240–241-b. — ziyouz.com
Telemexanika tizimi - masofadan turib radioaloqa yoki simli aloqa kanali böyiça operator (kompyuter) dan boşqariş obyektiga signallar uzatadigan va qaytgan axborotlarni nazorat qiladigan texnika vositalari majmui. Boşkariş punkti (BP), bir yoki bir neça nazorat punkti (NP) hamda BP va NP ni ulovçi aloqa liniyasidan iborat.
T.t.ning töplangan (bitta NP çegarasidagi) obyektlarga va tarqoq obyektlarga möljallangan xillari bor. Birinçi turga misol sifatida alohida quriliş krani, samolyot va b.ni boşkariş tizimlari, ikkinçi turga gaz va neft quvurlari, suğoriş tizimlari, t.y. uzellari, korxona va b.ni boşkariş tizimlari kiradi. T.t.da nazorat qilinadigan va boşkariladigan axborotlarning barçasi yoki faqat ba'zi turlari uzatilişi mumkin. Faqat obyektlarning parametrlari haqida axborot uzatiladigan T. t. teleölçaş, nazorat qilinadigan obyektning vaziyati haqidagi axborot uzatiladiganini telesignalizatsiya, faqat boşqariş «buyruklari» uzatiladigani teleboşqariş tizimi deb ataladi. Kompleks T.t.da nazorat va boşqariş axborotlarining barça turlarini uzatiş mumkin.
T.t. xalq xöjaligi va sanoatning turli sohalarida, kosmonavtika, aviatsiya va b.da keng qöllaniladi (q. Telemexanika).
Q.: Telemexanika
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕЛЕМЕХАНИКА ТИЗИМИ - масофадан туриб радиоалоқа ёки симли алоқа канали бўйича оператор (компьютер) дан бошқариш объектига сигналлар узатадиган ва қайтган ахборотларни назорат қиладиган техника воситалари мажмуи. Бошкариш пункти (БП), бир ёки бир неча назорат пункти (НП) ҳамда БП ва НП ни уловчи алоқа линиясидан иборат.
Т.т.нинг тўпланган (битта НП чегарасидаги) объектларга ва тарқоқ объектларга мўлжалланган хиллари бор. Биринчи турга мисол сифатида алоҳида қурилиш крани, самолёт ва б.ни бошкариш тизимлари, иккинчи турга газ ва нефть қувурлари, суғориш тизимлари, т.й. узеллари, корхона ва б.ни бошкариш тизимлари киради. Т.т.да назорат қилинадиган ва бошкариладиган ахборотларнинг барчаси ёки фақат баъзи турлари узатилиши мумкин. Фақат объектларнинг параметрлари ҳақида ахборот узатиладиган Т. т. телеўлчаш, назорат қилинадиган объектнинг вазияти ҳақидаги ахборот узатиладиганини телесигнализация, фақат бошқариш «буйруклари» узатиладигани телебошқариш тизими деб аталади. Комплекс Т.т.да назорат ва бошқариш ахборотларининг барча турларини узатиш мумкин.
Т.т. халқ хўжалиги ва саноатнинг турли соҳаларида, космонавтика, авиация ва б.да кенг қўлланилади (қ. Телемеханика).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.