Termiz arxeologik kompleks ekspeditsiyasi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 313-b. — ziyouz.com
Termiz arxeologik kompleks ekspeditsiyasi - Termiz ş. va atrofining tarixiy davrlarini belgilaş hamda arxeologik materiallar töplaş maqsadida Örta Osiyoda birinçi marta taşkil etilgan ilmiy ekspeditsiya (1936—38). I.t. işlariga M.Ye. Massoy rahbarlik qilgan. Ekspeditsiyaga Özbekiston qad. va san'at yodgorliklarini muhofaza qiliş qömitasi (Uzkomstaris), Leningrad davlat ermitaji, Moskva dinga qarşi kuraş Markaziy muzeyi, Samarkand va Termiz tarix muzeylari xodimlaridan iborat bir neça guruh (otryad) tuzilgan. A.P.Okladnikov rahbarligidagi guruh Teşiktoş ğorideş mustye davriga oid bolaning skeleti qoldikdarini topib, dunyo ahamiyatiga molik kaşfiyot qildi. Termiz ş.ning tarixiy topografiyasi tuzildi. Çingiztepa va Qoratepa qad. budda ibodatxonasi oçildi; Antik davr frizlari topildi; Ayritom xarobasida arxeologik tadqiqotlar olib borildi; Termizşohlar saroyinkt xarobalarini örganiş işlari keng yölga qöyildi. Termiz va uning atrof rnlarining sugoriş tarixi bilan boğliq holda örta asr me'moriy yodgorliklari ham örganildi. Mil. av. 1-a. va mil 1-a.ga oid sopol buyumlarning kompleks san'at namunalari topildi va Kuşon podşoligi tarixini örganişga jiddiy qadam qöyildi. Özbekistonda birinçi marta toş idişga bitilgan kxaroşti hind yozuvining namunasi topildi. Bu arxeologik topilmalar, asosan, Örta Osiyoda quldorlik jamiyatining paydo böliş, rivoji va tuşkunlikka yuz tutiş davrlarini belgilab berişda katta rol öynadi. Umuman ekspeditsiyaning faoliyati Termiz va uning atrof rnlarini örganiş bilan çeklanibgina qolmay, balki Örta Osiyo tarixini arxeologik jihatdan tadqiq etiş hamda davrlaştirişda ilmiy ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕРМИЗ АРХЕОЛОГИК КОМПЛЕКС ЭКСПЕДИЦИЯСИ - Термиз ш. ва атрофининг тарихий даврларини белгилаш ҳамда археологик материаллар тўплаш мақсадида Ўрта Осиёда биринчи марта ташкил этилган илмий экспедиция (1936—38). И.т. ишларига М.Е. Массой раҳбарлик қилган. Экспедицияга Ўзбекистон қад. ва санъат ёдгорликларини муҳофаза қилиш қўмитаси (Узкомстарис), Ленинград давлат эрмитажи, Москва динга қарши кураш Марказий музейи, Самарканд ва Термиз тарих музейлари ходимларидан иборат бир неча гуруҳ (отряд) тузилган. А.П.Окладников раҳбарлигидаги гуруҳ Тешиктош ғоридеш мустье даврига оид боланинг скелети қолдикдарини топиб, дунё аҳамиятига молик кашфиёт қилди. Термиз ш.нинг тарихий топографияси тузилди. Чингизтепа ва Қоратепа қад. будда ибодатхонаси очилди; Антик давр фризлари топилди; Айритом харобасида археологик тадқиқотлар олиб борилди; Термизшоҳлар саройинкт харобаларини ўрганиш ишлари кенг йўлга қўйилди. Термиз ва унинг атроф рнларининг сугориш тарихи билан боғлиқ ҳолда ўрта аср меъморий ёдгорликлари ҳам ўрганилди. Мил. ав. 1-а. ва мил 1-а.га оид сопол буюмларнинг комплекс санъат намуналари топилди ва Кушон подшолиги тарихини ўрганишга жиддий қадам қўйилди. Ўзбекистонда биринчи марта тош идишга битилган кхарошти ҳинд ёзувининг намунаси топилди. Бу археологик топилмалар, асосан, Ўрта Осиёда қулдорлик жамиятининг пайдо бўлиш, ривожи ва тушкунликка юз тутиш даврларини белгилаб беришда катта рол ўйнади. Умуман экспедициянинг фаолияти Термиз ва унинг атроф рнларини ўрганиш билан чекланибгина қолмай, балки Ўрта Осиё тарихини археологик жиҳатдан тадқиқ этиш ҳамда даврлаштиришда илмий аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.