Texnologik xarita
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 348–349-b. — ziyouz.com
Texnologik xarita - ayrim turdagi qişloq xöjaligi. mahsulotini yetiştiriş bilan boğliq texnologik işlar mavjui. Işlab çiqariş. resurslariga bölgan ehtiyojlar, ulardan foydalaniş va boşka i. ç. körsatkiçlari, şuningdek, belgilangan işlab çiqariş. dasturini bajariş böyiça taşkiliyiqtisodiy tadbirlar aks etgan normativ reja hujjati. T.x. jadval şaklida bölib, unda ketma-ketlikda (odatda xronologik tartibda) barça turdagi işlar (qabul qilingan texnologiyaga muvofiq), asosiy agrotexnik tadbirlar, maşina, mexanizm va agregatlar tarkibi, uruğlik materiallar sarfi normalari, bajariladigan işlar hajmi, baholari va b. körsatiladi, şuningdek, mahsulot tannarxini hisoblaşda qişloq xöjaligi.da qabul qilingan uslubiyat böyiça xarajatlar turlari aks ettiriladi. T.x. asosida barça mahsulotlar böyiça bevosita xarajat (sarf)lar, bölinmalardagi doimiy va mavsumiy xodimlar soni, texnika, uruğlik, ozuqa va b. moddiy resurslarga bölgan ehtiyojlar aniqlanadi. T.x. yordamida bölinmalar işlab çiqariş. topşiriklari şakllantiriladi, zarur xarajatlar limiti hisobkitob qilinadi, mahsulotning reja tannarxi hisoblanadi, mahsulot birligiga narx belgilanadi, rejalaştirilgan işlarni bajarilişi ustidan nazorat amalga oşiriladi.
T.x. barça ekin turlari, çorva turlari yoki turdoş ekinlar va çorva mollari guruxlari yoki ayrim iş turlari (ötloq va yaylovlarni yaxşilaş va b.) böyiça tuziladi. T.x.larni xöjalik mutaxassislari (iqtisodçitaşkilotçilar, agronomlar, zootexniklar, muhandismexaniklar va b.) xöjalikdagi konkret şaroitlarni xisobga olgan holda namunaviy şakllar asosida işlab çiqadilar. T.x.lar operativ (muayyan mavsum uçun), yillik (bir yil uçun) va istiqbol (eng ilğor progressiv texnologiya va maşinalar sistemasini özlaştiriş, mehnatni taşkil etiş va unga haq tölaşda yangi usullarni joriy qiliş va b. nazarda tutiladi) turlarga bölinadi. Fantexnika taraqqiyotining ilğor yutuklarini qöllaşni e'tiborga olib tuzilgan T.x.lardan texnika, texnologiyadagi yangiliklarni, özgarişlarni kiritiş bilan bir neça yil foydalaniş mumkin (yana q. Biznes reja).
Sultan Xolnazarov.
Q.: Biznes reja
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕХНОЛОГИК ХАРИТА - айрим турдаги қишлоқ хўжалиги. маҳсулотини етиштириш билан боғлиқ технологик ишлар мавжуи. Ишлаб чиқариш. ресурсларига бўлган эҳтиёжлар, улардан фойдаланиш ва бошка и. ч. кўрсаткичлари, шунингдек, белгиланган ишлаб чиқариш. дастурини бажариш бўйича ташкилийиқтисодий тадбирлар акс этган норматив режа ҳужжати. Т.х. жадвал шаклида бўлиб, унда кетма-кетликда (одатда хронологик тартибда) барча турдаги ишлар (қабул қилинган технологияга мувофиқ), асосий агротехник тадбирлар, машина, механизм ва агрегатлар таркиби, уруғлик материаллар сарфи нормалари, бажариладиган ишлар ҳажми, баҳолари ва б. кўрсатилади, шунингдек, маҳсулот таннархини ҳисоблашда қишлоқ хўжалиги.да қабул қилинган услубият бўйича харажатлар турлари акс эттирилади. Т.х. асосида барча маҳсулотлар бўйича бевосита харажат (сарф)лар, бўлинмалардаги доимий ва мавсумий ходимлар сони, техника, уруғлик, озуқа ва б. моддий ресурсларга бўлган эҳтиёжлар аниқланади. Т.х. ёрдамида бўлинмалар ишлаб чиқариш. топшириклари шакллантирилади, зарур харажатлар лимити ҳисобкитоб қилинади, маҳсулотнинг режа таннархи ҳисобланади, маҳсулот бирлигига нарх белгиланади, режалаштирилган ишларни бажарилиши устидан назорат амалга оширилади.
Т.х. барча экин турлари, чорва турлари ёки турдош экинлар ва чорва моллари гурухлари ёки айрим иш турлари (ўтлоқ ва яйловларни яхшилаш ва б.) бўйича тузилади. Т.х.ларни хўжалик мутахассислари (иқтисодчиташкилотчилар, агрономлар, зоотехниклар, муҳандисмеханиклар ва б.) хўжаликдаги конкрет шароитларни хисобга олган ҳолда намунавий шакллар асосида ишлаб чиқадилар. Т.х.лар оператив (муайян мавсум учун), йиллик (бир йил учун) ва истиқбол (энг илғор прогрессив технология ва машиналар системасини ўзлаштириш, меҳнатни ташкил этиш ва унга ҳақ тўлашда янги усулларни жорий қилиш ва б. назарда тутилади) турларга бўлинади. Фантехника тараққиётининг илғор ютукларини қўллашни эътиборга олиб тузилган Т.х.лардан техника, технологиядаги янгиликларни, ўзгаришларни киритиш билан бир неча йил фойдаланиш мумкин (яна қ. Бизнес режа).
Султан Холназаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.