Timor
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 394–395-b. — ziyouz.com
Timor — Malay arxipelagidagi Kiçik Zond o.lari guruhiga mansub eng katta orol. Mayd. 34 ming km2. Relyefi, asosan, toğli, eng baland joyi 2963 m. Balçiqli vulkanlar bor. Iklimi subekvatorial, mussonli. Sohilida t-ra yil davomida 25—27°. Yillik yoğin 1500 mm. Savanna va tropik örmonlar bor. Kofe, kokos palmalari, kauçukli daraxtlar östiriladi. Şoli, makkajöxori ekiladi.
T. siyosiy jihatdan 2 qism: Şarqiy Timor (Timor Lorosaye) va Ğarbiy Timorga (Indoneziyaning Şarqiy Nusa Tengera provinsiyasi tarkibida) bölinadi. T.ni 1520 y.da portugallar egallagan. 1613 y.dan uning şarqiy qismi gollandlar qöl osti ga ötdi. 1812—15 y.larda T.da inglizlar hukmronlik qilgan. 1860 va 1893 y.lardagi şartnomalarga asosan, Şarqiy T. (Portugaliya) va Ğarbiy T. (Niderlandiya) örtasidagi çegara uzilkesil örnatilgan. 1945 y.da Ğarbiy T. Indoneziya tarkibiga kirdi. 1975 y.da Indoneziya Şarkiy T.ni xam egalladi va 1976 y.dan Indoneziyaning 27provinsiyasi makrmini oldi. Çorak asr davom etgan ozodlik uçun kuraşdan söng 2002 y. Şarkiy T. mustaqillikka erişdi (q. Şarqiy Timor).
Q.: Şarqiy timor
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИМОР — Малай архипелагидаги Кичик Зонд о.лари гуруҳига мансуб энг катта орол. Майд. 34 минг км2. Рельефи, асосан, тоғли, энг баланд жойи 2963 м. Балчиқли вулканлар бор. Иклими субэкваториал, муссонли. Соҳилида т-ра йил давомида 25—27°. Йиллик ёғин 1500 мм. Саванна ва тропик ўрмонлар бор. Кофе, кокос пальмалари, каучукли дарахтлар ўстирилади. Шоли, маккажўхори экилади.
Т. сиёсий жиҳатдан 2 қисм: Шарқий Тимор (Тимор Лоросае) ва Ғарбий Тиморга (Индонезиянинг Шарқий Нуса Тенгера провинцияси таркибида) бўлинади. Т.ни 1520 й.да португаллар эгаллаган. 1613 й.дан унинг шарқий қисми голландлар қўл ости га ўтди. 1812—15 й.ларда Т.да инглизлар ҳукмронлик қилган. 1860 ва 1893 й.лардаги шартномаларга асосан, Шарқий Т. (Португалия) ва Ғарбий Т. (Нидерландия) ўртасидаги чегара узилкесил ўрнатилган. 1945 й.да Ғарбий Т. Индонезия таркибига кирди. 1975 й.да Индонезия Шаркий Т.ни хам эгаллади ва 1976 й.дан Индонезиянинг 27провинцияси макрмини олди. Чорак аср давом этган озодлик учун курашдан сўнг 2002 й. Шаркий Т. мустақилликка эришди (қ. Шарқий Тимор).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.