Tölov balansi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 830-b. — ziyouz.com
Tölov balansi — bir mamlakatdan boşqa mamlakatlarga tölovlar körinişidagi pul mablağlari harakatini aks ettiradigan jadval, röyxat. T.b. muayyan muddat davomida mamlakat çet ellarga tölagan va xuddi şu davr mobaynida mamlakatga çet eldan tuşgan tölovlar summalari nisbatini tavsiflaydi. Tölov turkumiga taşki qarz, uning foizi, çetdan olingan (import) tovarlar va xizmatlar haqi, xorij investitsiyalari, xorijda diplomatik işlarni, iqtisodiy aloqalarni yuritiş xarajatlari, fuqarolar va qöşma korxonalarning çet elga pul ötkazmalari va b. kiradi. Çetdan keladigan tuşumlar boşqa davlatlar qaytargan qarzlar, ularning foizi, xorijdagi korxonalar va taşkilotlardan ötkazilgan foyda, eksport qilingan tovarlar va xizmatlar haqi, boşqa yurtlik fuqarolar, korxonalar, taşkilotlar, şuningdek, xalqaro yoki mintaqaviy taşkilotlar ötkazgan puldan iborat böladi. Çetga berilgan tölovlarga nisbatan çetdan kelgan tölovlar köp bölsa T.b. faol hisoblanadi (T.b. saldosi ijobiy). Bunday hodda mamlakatga valyuta köproq oqib keladi, uning valyuta fondi ösadi, aks hodda T.b. passiv bölib, valyuta çiqib ketadi va valyuta fondi qisqaradi (T.b. saldosi salbiy) T.b.ning muhim qismini tovarlar va xizmatlar eksport va importi — savdo balansi taşkil etadi (yana q. Taşqi savdo).
Q.: Taşqi savdo
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЎЛОВ БАЛАНСИ — бир мамлакатдан бошқа мамлакатларга тўловлар кўринишидаги пул маблағлари ҳаракатини акс эттирадиган жадвал, рўйхат. Т.б. муайян муддат давомида мамлакат чет элларга тўлаган ва худди шу давр мобайнида мамлакатга чет элдан тушган тўловлар суммалари нисбатини тавсифлайди. Тўлов туркумига ташки қарз, унинг фоизи, четдан олинган (импорт) товарлар ва хизматлар ҳақи, хориж инвестициялари, хорижда дипломатик ишларни, иқтисодий алоқаларни юритиш харажатлари, фуқаролар ва қўшма корхоналарнинг чет элга пул ўтказмалари ва б. киради. Четдан келадиган тушумлар бошқа давлатлар қайтарган қарзлар, уларнинг фоизи, хориждаги корхоналар ва ташкилотлардан ўтказилган фойда, экспорт қилинган товарлар ва хизматлар ҳақи, бошқа юртлик фуқаролар, корхоналар, ташкилотлар, шунингдек, халқаро ёки минтақавий ташкилотлар ўтказган пулдан иборат бўлади. Четга берилган тўловларга нисбатан четдан келган тўловлар кўп бўлса Т.б. фаол ҳисобланади (Т.б. сальдоси ижобий). Бундай ҳодда мамлакатга валюта кўпроқ оқиб келади, унинг валюта фонди ўсади, акс ҳодда Т.б. пассив бўлиб, валюта чиқиб кетади ва валюта фонди қисқаради (Т.б. сальдоси салбий) Т.б.нинг муҳим қисмини товарлар ва хизматлар экспорт ва импорти — савдо баланси ташкил этади (яна қ. Ташқи савдо).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.