Tomas Steriz Eliot

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 105–106-b. — ziyouz.com

Eliot Tomas Steriz (1885.26.9, Sent Luis, Missuri ştati — 1965.4.1, London) — inglizamerika şoiri va adabiy tanqidçisi. Garvard un-tini tugatgan (1910). Dastlabki şe'riy töplami — «Prufrok va boşqa kuzatişlar» (1917). 1920 yilda «Şe'rlar» majmuasi va «Muqaddas örmon» adabiy-tanqidiy asari naşr etilgan.

E. 1927 yilda Angliyaga köçib kelgan, Britaniya fuqaroligini qabul qilib, ingliz katolitsizmiga e'tiqodini «Yayenselot Endryus himoyasi» (1928) Publitsistik asarida yorqin bayon etgan. «Kulga qömilgan muhit» (1930), «Turt kvartet» (1943) kabi asarlari E. ning mazmun va şaklda yangi poğonalarga kötarilganidan dalolat beradi. Taqdiri azalning qudrati, erk tuşunçasining tom ma'nodagi mohiyati uning «Ibodatxonadagi qotillik» (1935) şe'riy dramasida aks etgan. Bundan taşqari, «Oilaning qaytadan birlaşişi» (1939), «Kokteyl bilan taşkil qilingan öyinkulgi keçasi» (1950), «Şaxsiy kotib» (1954), «Yoşi uluğ davlat arbobi» (1956) kabi asarlarida ham ana şunday ğoyalar yetakçilik qiladi.

E.ning adabiy tanqid va tarix ilmi sohasidagi serqirra faoliyati uning uçun dasturiy köriniş olgan «Poeziya va tanqidni belgilaş» (1933), «Madaniyat» tuşunçasini belgilaş yuzasidan qaydlar» (1948), «Şoirlar va şe'riyat haqida» (1957) kabi işlarida aks etgan.

E. Lafarg asoslagan fransuz simvolizmi, E.Paundning estetik dunyoqaraşi ta'siri ölaroq uning şe'rlarida ölim va mangulik, hayot mohiyati mavzulari metafizik nuqtai nazardan talqin qilingan. Siqiqlik, takrorlanmas obrazlilik, tasvirdagi aniqlik, tildagi joziba E. uslubining öziga xos belgilaridandir. Nobel mukofoti laureati (1948).

As: Besplodnaya zemlya, M., 1971.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЭЛИОТ Томас Стериз (1885.26.9, Сент Луис, Миссури штати — 1965.4.1, Лондон) — инглизамерика шоири ва адабий танқидчиси. Гарвард ун-тини тугатган (1910). Дастлабки шеърий тўплами — «Пруфрок ва бошқа кузатишлар» (1917). 1920 йилда «Шеърлар» мажмуаси ва «Муқаддас ўрмон» адабий-танқидий асари нашр этилган.

Э. 1927 йилда Англияга кўчиб келган, Британия фуқаролигини қабул қилиб, инглиз католицизмига эътиқодини «Яенселот Эндрюс ҳимояси» (1928) Публицистик асарида ёрқин баён этган. «Кулга қўмилган муҳит» (1930), «Турт квартет» (1943) каби асарлари Э. нинг мазмун ва шаклда янги поғоналарга кўтарилганидан далолат беради. Тақдири азалнинг қудрати, эрк тушунчасининг том маънодаги моҳияти унинг «Ибодатхонадаги қотиллик» (1935) шеърий драмасида акс этган. Бундан ташқари, «Оиланинг қайтадан бирлашиши» (1939), «Коктейл билан ташкил қилинган ўйинкулги кечаси» (1950), «Шахсий котиб» (1954), «Ёши улуғ давлат арбоби» (1956) каби асарларида ҳам ана шундай ғоялар етакчилик қилади.

Э.нинг адабий танқид ва тарих илми соҳасидаги серқирра фаолияти унинг учун дастурий кўриниш олган «Поэзия ва танқидни белгилаш» (1933), «Маданият» тушунчасини белгилаш юзасидан қайдлар» (1948), «Шоирлар ва шеърият ҳақида» (1957) каби ишларида акс этган.

Э. Лафарг асослаган француз символизми, Э.Паунднинг эстетик дунёқараши таъсири ўлароқ унинг шеърларида ўлим ва мангулик, ҳаёт моҳияти мавзулари метафизик нуқтаи назардан талқин қилинган. Сиқиқлик, такрорланмас образлилик, тасвирдаги аниқлик, тилдаги жозиба Э. услубининг ўзига хос белгиларидандир. Нобель мукофоти лауреати (1948).

Ас: Бесплодная земля, М., 1971.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.