Tomas Sterns Eliot
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Tomas Sterns Eliot (1888–1965) — ingliz tilida ijod qilgan amerikalik va britaniyalik şoir, dramaturg va adabiy tanqidçi, ingliz modernistik şe'riyatining yetakçi namoyandalaridan biri. 1948-yilda adabiyot böyiça Nobel mukofotiga sazovor bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u ingliz tilidagi eng buyuk şoirlardan biri hisoblanadi; uning tanqidiy maqolalari ham uzoq vaqt qabul qilingan madaniy qaraşlarni qayta baholaşi bilan e'tibor qozongan.12
Hayoti
13Inglizça va rusça Vikipediyaga köra, Eliot 1888-yil 26-sentyabrda AQŞning Missuri ştatidagi Sent-Luis şahrida badavlat oilada tuğilgan; ÖzME'da tuğilgan yili 1885 deb xato körsatilgan. Otasi sanoat kompaniyasi rahbari, onasi esa şe'r yozgan ijtimoiy xodim bölgan. Eliot 14 yoşida Umar Xayyom ruboiylarining inglizça tarjimasi ta'sirida şe'r yoza boşlagan. Garvard universitetida 1909-yilda bakalavr, keyingi yili magistr darajasini olgan; 1910–1911-yillarda Parijda falsafa tinglagan, söng Garvardda hind falsafasi va sanskritni örgangan.
1914-yilda Eliot Angliyaga köçib, Oksforddagi Merton kollejida tahsil olgan, keyin Londonda maktabda dars bergan, 1917-yildan Lloyds bankida işlagan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1925-yildan umrining oxirigaça «Faber and Faber» naşriyotida rahbarlik lavozimida bölgan. 1927-yilda Britaniya fuqaroligini va anglikan e'tiqodini qabul qilgan. U 1965-yil 4-yanvarda Londonda vafot etgan.
Şe'riyati
13ÖzME'ga köra, Eliotning ilk şe'riy töplami — «Prufrok va boşqa kuzatişlar» (1917); 1920-yilda «Şe'rlar» va «Muqaddas örmon» adabiy-tanqidiy kitobi çiqqan. Inglizça Vikipediyaga köra, şoirni dastlab «J. Alfred Prufrokning sevgi qöşiği» (1915) maşhur qilgan, uning ortidan «Xarob yer» (1922), «Puç odamlar» (1925), «Kul çorşanbasi» (1930) va «Tört kvartet» (1943) dostonlari kelgan. ÖzME bu asarlarda Eliot mazmun va şakl jihatidan yangi bosqiçga kötarilganini ta'kidlaydi.
ÖzME'ga köra, uning şe'rlarida ölim va abadiyat, hayot mohiyati masalalari metafizik nuqtai nazardan yoritilgan. Bu yöldagi izlanişlarida fransuz simvolisti Jyul Laforg va amerikalik şoir Ezra Paund qaraşlari katta ta'sir körsatgan. Ixçamlik, betakror obrazlar, tasvir aniqligi va til jozibasi Eliot uslubining asosiy belgilari sanaladi.
Dramaturgiyasi
13Inglizça Vikipediyaga köra, Eliot yetti pyesa yozgan. ÖzME'ga köra, taqdir qudrati va iroda erkinligi masalasi uning «Ibodatxonadagi qotillik» (1935) şe'riy dramasida aks etgan. Şunga yaqin ğoyalar «Oilaning qayta birlaşişi» (1939), «Kokteyl keçasi», «Maxfiy kotib» va «Keksa davlat arbobi» pyesalarida ham davom ettirilgan.
Tanqidçilik faoliyati
13ÖzME'ga köra, Eliotning adabiyot nazariyasi va madaniyat tarixiga oid qaraşlari «Şe'riyatning foydasi va tanqidning foydasi» (1933), «Madaniyat tuşunçasini aniqlaşga doir qaydlar» (1948), «Şe'riyat va şoirlar haqida» (1957) kabi kitoblarida jamlangan. 1928-yilda u anglikan katolitsizmiga e'tiqodini «Lanselot Endryus uçun» publitsistik kitobida oçiq bayon qilgan. Nobel mukofoti unga, Inglizça Vikipediyaga köra, «hozirgi zamon şe'riyatiga qöşgan ajoyib va kaşşofona hissasi uçun» berilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Tomas Sterns Eliot // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4361 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATomas Sterns Eliot. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4361
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4361
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: T. S. Elioten.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Tomas Sterns Eliotru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 10-jild, 105–106-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 105–106-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.