Tomografiya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 486–487-b. — ziyouz.com
Tomografiya (yun. tomos — qavatmaqavat va ...grafiya), biotoniya, laminografiya — murakkab rentgen tekşiriş usuli; T.da tekşirilayotgan a'zoning qavatmaqavat surati olinadi. T. patologik jarayonning joylaşgan örni, çuqurligi, bemorni yotqiziş va tegişli qavatni hisoblaş, texnik şaroitlarni aniqlaş va suratlar olişdan iborat. T. rentgen trubka bilan plyonka joylaşgan kassetaning bir vaqtda bir-biriga nisbatan qaramaqarşi harakat qilişi (siljişi)ga asoslangan; bunda bemor qimirlamay yotişi lozim. Ikki kavat orasidagi masofa — tomofafik qadam hajmi obyektning qalinligiga boğliq, mas, öpka uçun bu qadam 0,5 dan 2 sm gaça va undan köproq bölişi mumkin. T. töğri, yon va köndalang holatlarda hamda notipik holatda qilinada, u patologik jarayonning joylaşgan örni, şakli, kattaligi, tuzilişi va uning atrofidagi a'zolar hamda töqimalar bilan munosabati töğrisida tölatökis ma'lumot beradi. T.da köp qavatli (simultan) kasseta işlatilişi ifodaning bir yöla bir neça qavatini olişga imkon beradi, tekşiriş vaqtini qisqartiradi va bemorning nurlaniş dozasini ançagina kamaytiradi. T. nafas a'zolari, yuraktomir, skelet sistemasi, qorin böşliği va b. a'zolarda uçraydigan ösmalar hamda turli kasalliklarni aniqlaşda keng qöllanadi. Hoz. kompyuter T. va magnitrezonans T. keng rayem bölgan, bu kasallik öçoği qaysi qavatda joylaşganligini aniq belgilaş imkonini beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОМОГРАФИЯ (юн. tomos — қаватмақават ва ...графия), биотония, ламинография — мураккаб рентген текшириш усули; Т.да текширилаётган аъзонинг қаватмақават сурати олинади. Т. патологик жараённинг жойлашган ўрни, чуқурлиги, беморни ётқизиш ва тегишли қаватни ҳисоблаш, техник шароитларни аниқлаш ва суратлар олишдан иборат. Т. рентген трубка билан плёнка жойлашган кассетанинг бир вақтда бир-бирига нисбатан қарамақарши ҳаракат қилиши (силжиши)га асосланган; бунда бемор қимирламай ётиши лозим. Икки кават орасидаги масофа — томофафик қадам ҳажми объектнинг қалинлигига боғлиқ, мас, ўпка учун бу қадам 0,5 дан 2 см гача ва ундан кўпроқ бўлиши мумкин. Т. тўғри, ён ва кўндаланг ҳолатларда ҳамда нотипик ҳолатда қилинада, у патологик жараённинг жойлашган ўрни, шакли, катталиги, тузилиши ва унинг атрофидаги аъзолар ҳамда тўқималар билан муносабати тўғрисида тўлатўкис маълумот беради. Т.да кўп қаватли (симултан) кассета ишлатилиши ифоданинг бир йўла бир неча қаватини олишга имкон беради, текшириш вақтини қисқартиради ва беморнинг нурланиш дозасини анчагина камайтиради. Т. нафас аъзолари, юрактомир, скелет системаси, қорин бўшлиғи ва б. аъзоларда учрайдиган ўсмалар ҳамда турли касалликларни аниқлашда кенг қўлланади. Ҳоз. компьютер Т. ва магнитрезонанс Т. кенг раем бўлган, бу касаллик ўчоғи қайси қаватда жойлашганлигини аниқ белгилаш имконини беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.