Toş öymakorligi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 517-b. — ziyouz.com
Toş öymakorligi - öymakorlik turi; amaliy bezak san'atining keng tarkalgan sohasi. T.ö.da bezatiladigan buyum sirtiga öyib, baland yoki yassi börtma hosil qilib yozuv, naqş, tasvir işlanadi. Bunda yumşoq (gipstoş, ohaktoş va b.), örtaça (malaxit, marmar va b.) hamda qattiq (nefrit, lazurit, yaşma va b.) toşdan foydalaniladi. Toş turlari inkrustatsiya kilinişi, özaro biriktirilişi, ziçlabqalab mustahkamlab, keyin T.ö. bilan bezatilişi mumkin. Özbekiston hududidan topilgan T.ö.ning ilk namunalari neolit, eneolit, jez davrlariga mansub. Örtaosiyolik ustalar qadimdan mineral va toğ jinslarining xossalari, işlaş usullarini yaxşi bilgan; yassi börtma (relyef)li T.ö. rivojlangan. Hozir T.ö.ning asosiy qismi mexanizatsiyalaşgan (yana q. Toştaroşlik).
Q.: Toştaroşlik
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОШ ЎЙМАКОРЛИГИ - ўймакорлик тури; амалий безак санъатининг кенг таркалган соҳаси. Т.ў.да безатиладиган буюм сиртига ўйиб, баланд ёки ясси бўртма ҳосил қилиб ёзув, нақш, тасвир ишланади. Бунда юмшоқ (гипстош, оҳактош ва б.), ўртача (малахит, мармар ва б.) ҳамда қаттиқ (нефрит, лазурит, яшма ва б.) тошдан фойдаланилади. Тош турлари инкрустация килиниши, ўзаро бириктирилиши, зичлабқалаб мустаҳкамлаб, кейин Т.ў. билан безатилиши мумкин. Ўзбекистон ҳудудидан топилган Т.ў.нинг илк намуналари неолит, энеолит, жез даврларига мансуб. Ўртаосиёлик усталар қадимдан минерал ва тоғ жинсларининг хоссалари, ишлаш усулларини яхши билган; ясси бўртма (рельеф)ли Т.ў. ривожланган. Ҳозир Т.ў.нинг асосий қисми механизациялашган (яна қ. Тоштарошлик).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.