Toşkent qözğoloni
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 579-b. — ziyouz.com
Toşkent qözğoloni (1847) Toşkent aholisining Qöqon xonining noibi Aziz Parvonaçi zulmiga karşi kötargan qözğoloni. Qözğolonga noibilaning Toşkent va unga tobe yerlar aholisidan uruşlar natijasida böşab qolgan xazinani töldiriş uçun qöşimça 4 ming tilla soliq yiğiş töğrisidagi farmoyişi sabab bölgan. Qözğolon şaharning Parçabof va Sağbon mahallalarida ramazon oyining jumaga ötar keçasi boşlanib, söng boşqa mahallalarga tarqalgan, ommaviy tus olgan. Köçalar ğovlar bilan tösilgan. Qözğolonçilar qattiq qarşilik körsatganlar, xonlik laşkarlari ularga töp va miltiqlardan öt oçganlar. Qözğolonda hunarmandlar, mayda savdogarlar, kambağallar iştirok etgan. Şoyi töqiş ustaxonasining egasi Muhammad Yusufhoji (Mayusuf) qözğolon rahbarlaridan biri bölgan. Qözğolonçilar Aziz Parvonaçini hokimiyatdan çetlatiş, ortiqça soliklarni bekor qilişga erişganlar. Toşkent ş. va uning atrofidagi yerlar aholisiga soliklar borasida ötkazilgan jabrzulmlar, bunga qarşi kötarilgan qözğolonlar Muhammad Solihning «Tarixi jadidai Toşkand» asarida batafsil yoritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОШКЕНТ ҚЎЗҒОЛОНИ (1847) Тошкент аҳолисининг Қўқон хонининг ноиби Азиз Парвоначи зулмига карши кўтарган қўзғолони. Қўзғолонга ноибиланинг Тошкент ва унга тобе ерлар аҳолисидан урушлар натижасида бўшаб қолган хазинани тўлдириш учун қўшимча 4 минг тилла солиқ йиғиш тўғрисидаги фармойиши сабаб бўлган. Қўзғолон шаҳарнинг Парчабоф ва Сағбон маҳаллаларида рамазон ойининг жумага ўтар кечаси бошланиб, сўнг бошқа маҳаллаларга тарқалган, оммавий тус олган. Кўчалар ғовлар билан тўсилган. Қўзғолончилар қаттиқ қаршилик кўрсатганлар, хонлик лашкарлари уларга тўп ва милтиқлардан ўт очганлар. Қўзғолонда ҳунармандлар, майда савдогарлар, камбағаллар иштирок этган. Шойи тўқиш устахонасининг эгаси Муҳаммад Юсуфҳожи (Маюсуф) қўзғолон раҳбарларидан бири бўлган. Қўзғолончилар Азиз Парвоначини ҳокимиятдан четлатиш, ортиқча соликларни бекор қилишга эришганлар. Тошкент ш. ва унинг атрофидаги ерлар аҳолисига соликлар борасида ўтказилган жабрзулмлар, бунга қарши кўтарилган қўзғолонлар Муҳаммад Солиҳнинг «Тарихи жадидаи Тошканд» асарида батафсил ёритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.