Toşkent qözğoloni (1847)
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Toşkent qözğoloni (1847) — Toşkent aholisining Qöqon xonligi tomonidan tayinlangan noib Aziz Parvonaçi siyosati va qöşimça soliqqa qarşi kötarilişi. ÖzME'ga köra, qözğolon natijasida noib lavozimidan çetlatilgan va ortiqça soliqlar bekor qilingan.1
Tarixiy vaziyat
13Inglizça Vikipediyaga köra, Toşkent XIX asr boşida Olimxon davrida Qöqon xonligi tarkibiga kiritilgan va xonlikning asosiy viloyatlaridan biriga aylangan. 1842-yilda Buxoro amiri Nasrullo Qöqonga bostirib kirib, Madalixonni qatl ettirgan; şundan keyin xonlik ikki ön yilliklar davom etgan içki nizolar va qöşni davlatlar bosqinlari tufayli zaiflaşgan. 1847-yil voqealari aynan şu davrga, Xudoyorxonning birinçi hukmronligi yillariga töğri keladi.
Sababi
13ÖzME'ga köra, qözğolonga bevosita noibning farmoni turtki bölgan: uruşlar sababli xazina böşab qolgani bahonasida Toşkent va unga qaram yerlar aholisidan qöşimça 4 ming tilla soliq undiriş belgilangan edi. Bu talab şahar aholisining keng qatlamlari noroziligini keltirib çiqargan.
Borişi
13ÖzME'ga köra, qözğolon ramazon oyida, juma kuniga ötar tunda şaharning Parçabof va Sağbon mahallalarida boşlangan va tez orada boşqa mahallalarga yoyilib, ommaviy tus olgan. Qözğolonçilar köçalarni ğovlar bilan berkitib, qattiq qarşilik körsatgan, xon qöşinlari esa ularga qarşi töp va miltiq işlatgan. Harakatda asosan hunarmandlar, mayda savdogarlar va kambağal aholi qatnaşgan. Rahbarlardan biri şoyi töqiş ustaxonasi egasi Muhammad Yusufhoji (Mayusuf) bölgan.
Natijasi va manbalar
13Qözğolonçilar öz talablariga erişgan: Aziz Parvonaçi hokimiyatdan çetlatilgan, ortiqça soliqlar bekor etilgan. ÖzME'ga köra, Toşkent va uning atrofidagi aholiga soliq borasida qilingan zulmlar va ularga qarşi kötarilgan çiqişlar Muhammad Solihning «Tarixi jadidai Toşkand» asarida batafsil bayon qilingan; bu asar qözğolon haqidagi asosiy yozma manbalardan biri hisoblanadi. Inglizça Vikipediyaga köra, Toşkent keyinroq, 1865-yil 29-iyunda general Çernyayev qöşinlari tomonidan egallangan va xonlik tarkibidan çiqqan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Toşkent qözğoloni (1847) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3419 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAToşkent qözğoloni (1847). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3419
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3419
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Khanate of Kokanden.wikipedia.org
- 2ÖzME, 8-jild, 579-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 579-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.