Travmatizm
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 618-b. — ziyouz.com
Travmatizm — kişilarda sodir böladigan travmalar majmui; 2 guruhga bölinadi: 1) işlab çiqariş. (sanoat va qişloq xöjaligi.) T.i; 2) işlab çiqariş.dan taşqari T., ya'ni transport, kuça, turmuş, sport, bolalar T.i va h.k. Işlab çiqariş T.i köproq sanoat da mehnat şartşaroitining bevosita ta'siri (mas., xavfeizlik texnikasi va mehnat muhofazasidagi kamçiliklar, mehnatning notöğri taşkil etilişi va b.), işçining malakasizligi, ruhan, jismonan toliqişi (ya'ni qattiq çarçaş, tob qoçişi va h.k.) oqibatida, şuningdek, qişloq xöjaligi.da murakkabroq maşinalar bilan işlaganda işçi texnik bilimining yetarli emasligi, ba'zan mexanizatorning tartibintizomga rioya qilmasligi va b.da yuzaga keladi. Işlab çiqarişdan taşqari T. (köça T.i)ga köproq şahar transporti, alkogolizm va h.k. sabab böladi. Turmuşda uy mehnati bilan şuğullanayotgan (uy yiğiştiriş, elektr asboblardan foydalaniş payti)da sodir böladi. Sport maşğulotlarining notöğri usulda olib borilişi va taşkil etilişi, şugullanuvçining betobligi yoki qöpolligi, maşğulot maydoni va sport asboblarining nosozligi va b. oqibatida röy berişi mumkin. Bolalar T.i köproquçraydi. Bu bolalar şöxligi, tajribasizligi, elektrdan şikastlanişi, köçada esa transport serqatnov joylarda öynaşi, velosiped uçişi va h.k.dan kelib çiqadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРАВМАТИЗМ — кишиларда содир бўладиган травмалар мажмуи; 2 гуруҳга бўлинади: 1) ишлаб чиқариш. (саноат ва қишлоқ хўжалиги.) Т.и; 2) ишлаб чиқариш.дан ташқари Т., яъни транспорт, куча, турмуш, спорт, болалар Т.и ва ҳ.к. Ишлаб чиқариш Т.и кўпроқ саноат да меҳнат шартшароитининг бевосита таъсири (мас., хавфеизлик техникаси ва меҳнат муҳофазасидаги камчиликлар, меҳнатнинг нотўғри ташкил этилиши ва б.), ишчининг малакасизлиги, руҳан, жисмонан толиқиши (яъни қаттиқ чарчаш, тоб қочиши ва ҳ.к.) оқибатида, шунингдек, қишлоқ хўжалиги.да мураккаброқ машиналар билан ишлаганда ишчи техник билимининг етарли эмаслиги, баъзан механизаторнинг тартибинтизомга риоя қилмаслиги ва б.да юзага келади. Ишлаб чиқаришдан ташқари Т. (кўча Т.и)га кўпроқ шаҳар транспорти, алкоголизм ва ҳ.к. сабаб бўлади. Турмушда уй меҳнати билан шуғулланаётган (уй йиғиштириш, электр асбоблардан фойдаланиш пайти)да содир бўлади. Спорт машғулотларининг нотўғри усулда олиб борилиши ва ташкил этилиши, шугулланувчининг бетоблиги ёки қўполлиги, машғулот майдони ва спорт асбобларининг носозлиги ва б. оқибатида рўй бериши мумкин. Болалар Т.и кўпроқучрайди. Бу болалар шўхлиги, тажрибасизлиги, электрдан шикастланиши, кўчада эса транспорт серқатнов жойларда ўйнаши, велосипед учиши ва ҳ.к.дан келиб чиқади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.