Trombotsitlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 660–661-b. — ziyouz.com
Trombotsitlar (yun. thrombos laxta va kytos — hujayra) — qondagi şaklli elementlardan biri. T. diametri 2—5 mkm keladigan tanaçalar bölib, ular qon plastinkalari deb ataladi. 1 kub ml qonda 180—320 ming T. böladi. Ular kömiqda işlanib çiqadi. Qon plastinkalari osonlik bilan yemiriladi va qonning ivişida iştirok etadi. Qon tomirlar jarohatlanganda T. xuddi şu joyga töplanadi va özaro birikib, qonni quyultiradigan maxsus modda ajratadi; natijada laxta qon (tromb) hosil böladi va qon oqişi töxtaydi. Qon ketgandan, operatsiyadan keyin organizmning himoya reaksiyasi sifatida qonda T. soni ortadi (trombotsitoz). Ba'zan T.ning ortişi yurak böşliklarida va qon tomirlarda tromb hosil bölişiga olib kelişi mumkin; bundam holat köproq venalarning varikoz kengayişi yoki ularning yalliğlanişida kuzatiladi (q. Tromboflebit). T. soni kamayişi ham mumkin (trombotsitopeniya), mas., ayrim dorilarga nisbatan sezuvçanlik yuqori bölganda, ba'zi kimyoviy moddalardan zaharlanganda T.ning köplab yemirilişi kuzatiladi, bunda salga qon oqaveradi. T.ning kamayişi fiziologik bölişi ham mumkin, mas., kişi uxlaganda, ovqatdan keyin, hayz körganda T. kamayadi.
Q.: Tromboflebit
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРОМБОЦИТЛАР (юн. thrombos лахта ва kytos — ҳужайра) — қондаги шаклли элементлардан бири. Т. диаметри 2—5 мкм келадиган таначалар бўлиб, улар қон пластинкалари деб аталади. 1 куб мл қонда 180—320 минг Т. бўлади. Улар кўмиқда ишланиб чиқади. Қон пластинкалари осонлик билан емирилади ва қоннинг ивишида иштирок этади. Қон томирлар жароҳатланганда Т. худди шу жойга тўпланади ва ўзаро бирикиб, қонни қуюлтирадиган махсус модда ажратади; натижада лахта қон (тромб) ҳосил бўлади ва қон оқиши тўхтайди. Қон кетгандан, операциядан кейин организмнинг ҳимоя реакцияси сифатида қонда Т. сони ортади (тромбоцитоз). Баъзан Т.нинг ортиши юрак бўшликларида ва қон томирларда тромб ҳосил бўлишига олиб келиши мумкин; бундам ҳолат кўпроқ веналарнинг варикоз кенгайиши ёки уларнинг яллиғланишида кузатилади (қ. Тромбофлебит). Т. сони камайиши ҳам мумкин (тромбоцитопения), мас., айрим дориларга нисбатан сезувчанлик юқори бўлганда, баъзи кимёвий моддалардан заҳарланганда Т.нинг кўплаб емирилиши кузатилади, бунда салга қон оқаверади. Т.нинг камайиши физиологик бўлиши ҳам мумкин, мас., киши ухлаганда, овқатдан кейин, ҳайз кўрганда Т. камаяди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.