Tuganak bakteriyalar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 672-b. — ziyouz.com
Tuganak bakteriyalar (Rhizobium) — dukkakli ösimliklar (beda, bersim, nöxat va b.) niş ildizlarda töplanadigan va havodagi azotni özlaştiriş xususiyatiga ega bölgan aerob bakteriyalar turkumi. Tuproqni azot bilan boyitadi. Yoş T.b. iddiz tukçalariga kirib, ularni azot bilan ta'minlaydi, ildiz hujayralarining jadal bölinişiga ta'sir körsatadi, ösimliklardan uglerod va mineral moddalar almaşinuvi mahsulotlarini oladi. T.b. molekulyar azotni tez biriktiradigan bakteriodlar hosil qiladi, yöğonlaşadi, tarmoqlaşadi. Ildizida tuganaklari bölgan dukkakli ösimliklar havodan bir ga maydonda yiliga 10 kg dan ortiq azot töplaydi. Tuproqni T. b. bilan boyitişda qöllaniladigan maxsus bakterial öğit — nitragin şu bakteriyalar negizida işlab çiqariladi. Tuganaklar yaxşi hosil bölişi uçun madaniy ösimliklar uruğligiga T.b. yuqtiriladi (yana q. Azot töplovçi mikroorganizmlar).
Q.: Azot töplovçi mikroorganizmlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУГАНАК БАКТЕРИЯЛАР (Rhizobium) — дуккакли ўсимликлар (беда, берсим, нўхат ва б.) ниш илдизларда тўпланадиган ва ҳаводаги азотни ўзлаштириш хусусиятига эга бўлган аэроб бактериялар туркуми. Тупроқни азот билан бойитади. Ёш Т.б. иддиз тукчаларига кириб, уларни азот билан таъминлайди, илдиз ҳужайраларининг жадал бўлинишига таъсир кўрсатади, ўсимликлардан углерод ва минерал моддалар алмашинуви маҳсулотларини олади. Т.б. молекуляр азотни тез бириктирадиган бактериодлар ҳосил қилади, йўғонлашади, тармоқлашади. Илдизида туганаклари бўлган дуккакли ўсимликлар ҳаводан бир га майдонда йилига 10 кг дан ортиқ азот тўплайди. Тупроқни Т. б. билан бойитишда қўлланиладиган махсус бактериал ўғит — нитрагин шу бактериялар негизида ишлаб чиқарилади. Туганаклар яхши ҳосил бўлиши учун маданий ўсимликлар уруғлигига Т.б. юқтирилади (яна қ. Азот тўпловчи микроорганизмлар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.