Ubay Orifoviç Orifov
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 221–222-b. — ziyouz.com
Orifov Ubay Orifoviç (1905.15.6, Qöqon — 1976.24.12, Toşkent) — fizik olim, davlat va jamoat arbobi. Özbekiston FA akad. (1956), Özbekistonda xizmat körsatgan fan va texnika arbobi (1959). Fizikamat, fanlari dri (1954), prof. (1956). Özbekiston ped. akademiyasini tugatgan (1931). Qöqon paxtaçilik in-tida (1932—34), ÖzDU da (1935—41) işlagan. Özbekiston FA Fizika-texnika in-ti (1945-56, 1963-67), Yadro fizikasi in-ti direktori (1956- 62, 1967-69), Özbekiston FA prezidenti (1962— 66), Özbekiston FA Elektronika in-ti direktori (1966—76). O.ning asosiy ilmiy işlari fizik elektronika, yadroviy va radiatsion fizika, gelioenergetika, paxta xom aşyosiga dastlabki işlov beriş masalalariga bagişlangan. O. tomonidan fanda hali noma'lum bölgan hodisalar: qattiq jismga atom zarralari ta'sir etganda röy beruvçi köplab murakkab jarayonlar, ikkilamçi ionlar va elektronlarning har xil guruxlarini topiş va ajratiş, qattiq jismlar sirtining xossalarini özgartiriş usullari aniklangan va şu asosda elektron texnika, mikroelektronika va maşi-nasozlik materiallariga işlov beriş usullari yaratilgan. U paxtaçilik va paxta sanoatining taraqqiyotiga hamda xalq xöjaligida quyoş energiyasidan foydalaniş muammolariga katta e'ti-bor berdi. O. rahbarligidagi tadqiqotlar natijasida uruğlik va texnik çi-gitni töla tuksizlantiriş, ularni saralaş va tozalaş muammolari hal etildi, quyoş energiyasini elektr energiyasiga aylantiriş va geliotexnik qurilmalar yaratiş böyiça işlar amalga oşiriddi. O. taşabbusi b-n 1965 y.dan boşlab Toşkentda «Geliotexnika» xalqaro jur. naşr etila boşlandi. Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1968). Özbekiston FA Elektronika intiga va Toşkent ş.ning Yunusobod tumanidagi köçalardan biriga uning nomi berilgan.
As: Vzaimodeystviye atomnix çastits s poverxnostyu metalla, T., 1961; Vzaimodeystviye atomnix çastits s poverxnostyu tverdogo tela, M, 1968.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОРИФОВ Убай Орифович (1905.15.6, Қўқон — 1976.24.12, Тошкент) — физик олим, давлат ва жамоат арбоби. Ўзбекистон ФА акад. (1956), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан ва техника арбоби (1959). Физикамат, фанлари дри (1954), проф. (1956). Ўзбекистон пед. академиясини тугатган (1931). Қўқон пахтачилик ин-тида (1932—34), ЎзДУ да (1935—41) ишлаган. Ўзбекистон ФА Физика-техника ин-ти (1945-56, 1963-67), Ядро физикаси ин-ти директори (1956- 62, 1967-69), Ўзбекистон ФА президенти (1962— 66), Ўзбекистон ФА Электроника ин-ти директори (1966—76). О.нинг асосий илмий ишлари физик электроника, ядровий ва радиацион физика, гелиоэнергетика, пахта хом ашёсига дастлабки ишлов бериш масалаларига багишланган. О. томонидан фанда ҳали номаълум бўлган ҳодисалар: қаттиқ жисмга атом зарралари таъсир этганда рўй берувчи кўплаб мураккаб жараёнлар, иккиламчи ионлар ва электронларнинг ҳар хил гурухларини топиш ва ажратиш, қаттиқ жисмлар сиртининг хоссаларини ўзгартириш усуллари аникланган ва шу асосда электрон техника, микроэлектроника ва маши-насозлик материалларига ишлов бериш усуллари яратилган. У пахтачилик ва пахта саноатининг тараққиётига ҳамда халқ хўжалигида қуёш энергиясидан фойдаланиш муаммоларига катта эъти-бор берди. О. раҳбарлигидаги тадқиқотлар натижасида уруғлик ва техник чи-гитни тўла туксизлантириш, уларни саралаш ва тозалаш муаммолари ҳал этилди, қуёш энергиясини электр энергиясига айлантириш ва гелиотехник қурилмалар яратиш бўйича ишлар амалга оширидди. О. ташаббуси б-н 1965 й.дан бошлаб Тошкентда «Гелиотехника» халқаро жур. нашр этила бошланди. Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1968). Ўзбекистон ФА Электроника интига ва Тошкент ш.нинг Юнусобод туманидаги кўчалардан бирига унинг номи берилган.
Ас: Взаимодействие атомных частиц с поверхностью металла, Т., 1961; Взаимодействие атомных частиц с поверхностью твердого тела, М, 1968.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.