Ufq

Ufq UFQ, gorizont (yun. horizo — çegaralayman) — oçiq joyda Yer yuzasining körinadigan çegara qismi yoki Yer yuzasining osmon sferasi b-n kesişadigan qismi. Körinma U. va matematik U. farqlanadi. Kuzatuvçiga osmon sferasi Yer yuzasi b-n tutaşib ketadigandek bölib körinuvçi egri çiziqni körinma U. deyiladi. U.ning körinma uzoqligi quyidagiça ifodalanadi: d~ 3,83VA , bu yerda d —masofa, km larda; h — kuzatuvçining Yer yuzasidan (dengizda esa suv sathidan) turgan balandligi, m larda ifodalanadi. Balandlik ortişi b-n U.ning körinma uzokligi, şuningdek, U.ning pasayişi ortib boradi. Mas, dengiz qirğoğida turgan odam 5—6 km, 10 m balandlikda esa 12,1 km uzoqdagi buyumlarni körişi mumkin. Kuzatuvçi turgan nuqtada şovun çiziği osmon sferasini zenit va nadir nuqtalarida kesadi (q. Osmon sferasi). Şovun çiziğiga perpendikulyar bölgan tekislik b-n osmon sferasining kesişişidan hosil bölgan katta doyra matematik yoki haqiqiy U. deyiladi. Körinma U., odatda, matematik U.dan pastda yotadi. Şunga kura, körinma U. haqiqiy U.dan kiçik böladi. Joyning meridiani haqiqiy U. b-n ikki nuktada: şim. nuqta N va jan. nuqta S da kesişadi. N va S lar örtasida şim.ga qarab turgan kuzatuvçining öng tomoni şarq Ye va çap tomoni ğarb Jböladi. U. osmon ekvatori b-n xuddi şu Ye va W nuqtalarda kesişadi. N, S, Ye va I^lar U.ning asosiy (boş) nuqtalari bölib, unga dunyo tomonlari ham deyiladi.