Uglevodorodlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 16-b. — ziyouz.com
Uglevodorodlar — molekulalari faqat uglerod va vodorod atomlaridan tuzilgan organik birikmalar sinfi. U. tuzilişiga köra, atsiklik yoki alifatik (molekuladagi uglerod atomlari birbiri b-n çiziqli yoki tarmoklangan zanjir bölib boglangan), izotsiklik yoki karboiiklik (molekulasi 3 ta va undan köp uglerod atomi halqasi — siklidan iborat) xilga bölinadi. Bu guruh U. atsiklik va aromatik uglevodorodlardan iborat (yana q. Aromatik birikmalar). Atsiklik U. töyingan uglevodorodlar va töyinmagan uglevodorodlarsan taşkil topgan. Alitsiklik U. ham töyingan va tuyinmagan bulişi mumkin. U. gomologik katorlar hosil qiladi (yana q. Organik kime). Neft, tabiiy yonuvçi gazlar, ba'zi sanoat gazlari va smolasi U.dan iborat.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УГЛЕВОДОРОДЛАР — молекулалари фақат углерод ва водород атомларидан тузилган органик бирикмалар синфи. У. тузилишига кўра, ациклик ёки алифатик (молекуладаги углерод атомлари бирбири б-н чизиқли ёки тармокланган занжир бўлиб богланган), изоциклик ёки карбоииклик (молекуласи 3 та ва ундан кўп углерод атоми ҳалқаси — циклидан иборат) хилга бўлинади. Бу гуруҳ У. ациклик ва ароматик углеводородлардан иборат (яна қ. Ароматик бирикмалар). Ациклик У. тўйинган углеводородлар ва тўйинмаган углеводородларцан ташкил топган. Алициклик У. ҳам тўйинган ва туйинмаган булиши мумкин. У. гомологик каторлар ҳосил қилади (яна қ. Органик киме). Нефть, табиий ёнувчи газлар, баъзи саноат газлари ва смоласи У.дан иборат.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.