Ulan-bator
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 68–69-b. — ziyouz.com
Ulan-bator ULAN-BATOR, Ulaanbaatar (mongolça — Qizil Botir) — şahar, Mongoliya poytaxti. BogdoÖla toği etagida, Tola daryosi vodiysida, 1325 m balandlikda joylaşgan. Iqlimi keskin kontinental, yanv.ning örtaça t-rasi —27°, iyulniki 18°. Yillik yoğin 250 mm. Aholisi 691 ming kişi (1999). Alohida ma'muriy birlik qilib ajratilgan. Şaharga 1639 y.da asos solingan. Dastlab Möğulistonda köçmançi qayot keçiruvçi lamaizm çerkovi boşliklarining qarorgohi — Orgoo (Urga) bölgan. 1706 y.dan Ixxuree (Buyuk ibodatxona), 1911 y.dan Niyslelxuree (Poytaxt ibodatxonasi) deb atalgan. 18-a.ning 2yarmidan Ixxuree manjur noibi qarorgohi va Taşki Mongoliyaning ma'muriy markazi. Savdo yölida joylaşgan Ixxuree yirik savdo markaziga aylangan. 1911 y.dan Niyslelxuree — Taşki Mongoliya Muxtoriyatining eng yirik şahri. 1921 y. 6 iyulda Mongoliya Xalq Respublikasi poytaxti deb e'lon qilingan. U.B. — transport yöllarining muhim çorrahasi. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning yirik sanoat va madaniyat markazi. Yalpi sanoat mahsulotining 1/2 qismidan ortiği U.B.da işlab çiqariladi. Yengil sanoat (jun yuviş, pöstin tikiş, könteri va b. işlab çiqariş) rivojlangan. Poligrafiya kti, quriliş materiallari i.ç., yoğoçsozlik va metallsozlik korxonalari, avtomobil ta'mirlaş z-dlari, oziq-ovqat sanoati, issiklik elektr st-yalari mavjud. Mongoliya FA, unt, muzeylar, teatrlar bor. U.B.da zamonaviy reja asosida Hukumat uyi, turar joy binolari qurilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УЛАН-БАТОР, Улаанбаатар (монголча — Қизил Ботир) — шаҳар, Монголия пойтахти. БогдоЎла тоғи этагида, Тола дарёси водийсида, 1325 м баландликда жойлашган. Иқлими кескин континентал, янв.нинг ўртача т-раси —27°, июлники 18°. Йиллик ёғин 250 мм. Аҳолиси 691 минг киши (1999). Алоҳида маъмурий бирлик қилиб ажратилган. Шаҳарга 1639 й.да асос солинган. Дастлаб Мўғулистонда кўчманчи қаёт кечирувчи ламаизм черкови бошликларининг қароргоҳи — Оргоо (Урга) бўлган. 1706 й.дан Иххурээ (Буюк ибодатхона), 1911 й.дан Нийслэлхурээ (Пойтахт ибодатхонаси) деб аталган. 18-а.нинг 2ярмидан Иххурээ манжур ноиби қароргоҳи ва Ташки Монголиянинг маъмурий маркази. Савдо йўлида жойлашган Иххурээ йирик савдо марказига айланган. 1911 й.дан Нийслэлхурээ — Ташки Монголия Мухториятининг энг йирик шаҳри. 1921 й. 6 июлда Монголия Халқ Республикаси пойтахти деб эълон қилинган. У.Б. — транспорт йўлларининг муҳим чорраҳаси. Аэропорта халқаро аҳамиятга эга. Мамлакатнинг йирик саноат ва маданият маркази. Ялпи саноат маҳсулотининг 1/2 қисмидан ортиғи У.Б.да ишлаб чиқарилади. Енгил саноат (жун ювиш, пўстин тикиш, кўнтери ва б. ишлаб чиқариш) ривожланган. Полиграфия кти, қурилиш материаллари и.ч., ёғочсозлик ва металлсозлик корхоналари, автомобиль таъмирлаш з-длари, озиқ-овқат саноати, иссиклик электр ст-ялари мавжуд. Монголия ФА, унт, музейлар, театрлар бор. У.Б.да замонавий режа асосида Ҳукумат уйи, турар жой бинолари қурилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.