Unxörlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 124-b. — ziyouz.com
Unxörlar UNXÖRLAR, unxör qönğizlar — don, don mahsulotlari va b. oziq-ovqat zaxiralariga zarar yetkazuvçi yapaloqtanalilar oilasiga mansub qönğizlar. Eng xavflilari surinam unxöri va sarğiş unxurdir.
Surinam unxöri (Oryzaephilus surinamensis) qönğizi hamma joyda — omborlarda, tegirmonlarda, oziq-ovqat korxonalarida, turar joylarda, eski daraxtlar pöstloği ostida yaşaydi. Tusi qizilqunğir, uz. 3—3,5 mm, old jağlari yonlarida 5 tadan tişi bor. Liçinkasi oçsariq, uz. 4 mm, kökragida uç juft oyokdari bor. Qönğizlar un, yorma, ayniqsa, moğorlay boşlagan kepak kabi mahsulotlarni xuş köradi, idişlarga va b. haşarotlar zararlagan joylarga tuxum qöyadi. 3—5 kun ötgaç, ulardan liçinka çiqadi. Sargiş unxör (Laemophloeus testaceus) — sariqqönğir, uz. 1,5—2,5 mm, old yelkasi deyarli törtburçak, möylovlari böyi uzunligida. Liçinkasi uz. 2,5 mm, oqsariq, boşi va orka tomoni sariq. Jan. mintakalarda kup uçraydi. 3—4 nayel beradi.
Kuraş çoralari: joylarni toza saklaş, omborlar va un, don saqlanadigan xonalarni yiliga 2—3 marta benzofosfat, karbofos kabi kimyoviy preparatlar b-n dorilaş (yana q. Ombor zararkunandalari).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УНХЎРЛАР, унхўр қўнғизлар — дон, дон маҳсулотлари ва б. озиқ-овқат захираларига зарар етказувчи япалоқтаналилар оиласига мансуб қўнғизлар. Энг хавфлилари суринам унхўри ва сарғиш унхурдир.
Суринам унхўри (Oryzaephilus surinamensis) қўнғизи ҳамма жойда — омборларда, тегирмонларда, озиқ-овқат корхоналарида, турар жойларда, эски дарахтлар пўстлоғи остида яшайди. Туси қизилқунғир, уз. 3—3,5 мм, олд жағлари ёнларида 5 тадан тиши бор. Личинкаси очсариқ, уз. 4 мм, кўкрагида уч жуфт оёкдари бор. Қўнғизлар ун, ёрма, айниқса, моғорлай бошлаган кепак каби маҳсулотларни хуш кўради, идишларга ва б. ҳашаротлар зарарлаган жойларга тухум қўяди. 3—5 кун ўтгач, улардан личинка чиқади. Саргиш унхўр (Laemophloeus testaceus) — сариққўнғир, уз. 1,5—2,5 мм, олд елкаси деярли тўртбурчак, мўйловлари бўйи узунлигида. Личинкаси уз. 2,5 мм, оқсариқ, боши ва орка томони сариқ. Жан. минтакаларда куп учрайди. 3—4 наел беради.
Кураш чоралари: жойларни тоза саклаш, омборлар ва ун, дон сақланадиган хоналарни йилига 2—3 марта бензофосфат, карбофос каби кимёвий препаратлар б-н дорилаш (яна қ. Омбор зараркунандалари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.