Uruğşunoslik

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 165–166-b. — ziyouz.com

Uruğşunoslik uruğlar töğrisidagi fan, uruğçilikning nazariy asosi; agronomiyaning bir bölimi. Ekinlar uruğlarining tuzilişi va rivojlanişini, uruğlik materialni baholaş va uni nazoratdan ötkaziş usullarini ham işlab çiqadi. Yovvoyi flora uruğlarini örganadigan botanik U. (karpologiya) va madaniy flora va unga yöldoş bölgan begona ötlar U.gi yoki agronomik U.ga bölinadi. U. botanika, biokimyo, genetika va b. fanlar b-n boğliq. U. böyiça yaratilgan birinçi muhim asar nemis botanigi F. Nobbening 1876 y.da e'lon qilingan kitobi hisoblanadi.

Örta Osiyoda U. Toşkentda Turkiston seleksiya st-yasi taşkil etilgan vaqtdan (1922) boşlab rivojlana boşladi. U. va uruğçilik nazorati işi birinçi marta şu muassasada mustaqil fan sifatida rivojlandi. A.I. Avtonomov, M.M. Buşuyev, G.S. Zaysev, F.M. Mauyer, I.A. Rodimsev, X. Raximov, S. Muhammadjonov, R. Rudenko va b. U. fani rivojiga katta hissa qöşdilar.

U. uruğlik ekin maydonlarida aprobatsiya ötkaziş, urutlarni saralaş, zararkunandalardan saqlaş, uruğlik sifatini anikdaş, unuvçanlik qobiliyatini oşiriş va b.ni örganadi. U.ning asosiy yönalişlari: uruğlarning hrsildorlik sifatlarini, ularning biologiyasini örganiş, uruğlikni tahlil qiliş usullarini işlab çiqiş (yana q. Davlat uruğçilik nazorati).

Ad.: Yigitaliyev M., Muhammadjonov S, Dala ekinlari seleksiyasi va uruğçiligi, T., 1981.

Q.: Davlat uruğçilik nazorati

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

УРУҒШУНОСЛИК уруғлар тўғрисидаги фан, уруғчиликнинг назарий асоси; агрономиянинг бир бўлими. Экинлар уруғларининг тузилиши ва ривожланишини, уруғлик материални баҳолаш ва уни назоратдан ўтказиш усулларини ҳам ишлаб чиқади. Ёввойи флора уруғларини ўрганадиган ботаник У. (карпология) ва маданий флора ва унга йўлдош бўлган бегона ўтлар У.ги ёки агрономик У.га бўлинади. У. ботаника, биокимё, генетика ва б. фанлар б-н боғлиқ. У. бўйича яратилган биринчи муҳим асар немис ботаниги Ф. Ноббенинг 1876 й.да эълон қилинган китоби ҳисобланади.

Ўрта Осиёда У. Тошкентда Туркистон селекция ст-яси ташкил этилган вақтдан (1922) бошлаб ривожлана бошлади. У. ва уруғчилик назорати иши биринчи марта шу муассасада мустақил фан сифатида ривожланди. А.И. Автономов, М.М. Бушуев, Г.С. Зайцев, Ф.М. Мауер, И.А. Родимцев, X. Рахимов, С. Муҳаммаджонов, Р. Руденко ва б. У. фани ривожига катта ҳисса қўшдилар.

У. уруғлик экин майдонларида апробация ўтказиш, урутларни саралаш, зараркунандалардан сақлаш, уруғлик сифатини аникдаш, унувчанлик қобилиятини ошириш ва б.ни ўрганади. У.нинг асосий йўналишлари: уруғларнинг ҳрсилдорлик сифатларини, уларнинг биологиясини ўрганиш, уруғликни таҳлил қилиш усулларини ишлаб чиқиш (яна қ. Давлат уруғчилик назорати).

Ад.: Йигиталиев М., Муҳаммаджонов С, Дала экинлари селекцияси ва уруғчилиги, Т., 1981.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.