Usmon Yusupov

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 66-b. — ziyouz.com

Yusupov Usmon (1900.1.3, Farğona tumanidagi Kaptarxona qişloği — 1966.7.5, Toşkent) — davlat va siyosat arbobi. Mehnat faoliyatini 1916 yil Qovunçi (hoz. Yangiyöl şahri)dagi paxta tozalaş z-dida işçilikdan boşlagan. Toşkent binokorlar uyuşmasi raisi, kasaba uyuşmalari Toşkent okrugi kengaşi raisi (192628). Özbekiston Kompartiyasi MK kotibi (1928— 31), VSSPS Örta Osiyo byurosi raisi (193134). Özbekiston SSR Oziq-ovqat sanoati xalq komissari (1936—37), Özbekiston Kompartiyasi MK 1kotibi (193750). SSSR Paxtaçilik ministri (1950—53), Özbekiston SSR Ministrlar Soveti raisi (1953—54), Mirzaçöldagi 4»Boyovut» va 2»Boyovut» szlari va Yangiyöl tumanidagi «Xalqobod» agrarsanoat birlaşmasi direktori (1955—66).

Yu. respublikaga rahbar bölgan yillarda Özbekistonda xalq haşari yöli bilan yirik suv inşootlari (Katta Farğona kanali, Kattaqörğon suv ombori va boşqalar) qurilgan. 2-jahon uruşi davrida mamlakat ğarbidan köçirib keltirilgan korxonalarni işga tuşiriş, yangilarini quriş, frontni oziq-ovqat, kiyimkeçak bilan muntazam ta'minlaş, özbekistonliklarni faşizmga qarşi kuraşga safarbar qiliş, uruş tufayli uyjoy va boşpanasiz qolgan aholi hamda yetim qolgan bolalarga mehribonlik va insonparvarlik qilişda Yu. boş-qoş bölgan. U öz siyosiy faoliyati davrida imkoniyat doirasida Özbekiston xalqi manfaatlarini himoya qilişga intilgan bölişiga qaramay ommaviy qatağon siyesatida (1937—39) Markaz farmoyişlarini bajarişga majbur bölgan. Toşkentdagi Çiğatoy qabristoniga dafn etilgan. Katta Farğona kanali, Farğona tumanidagi qişloq, respublikadagi bir neça maktab, köça, şirkat xöjaligiga Yu. nomi berilgan. Yangiyöl şahrida uymuzeyi bor, haykali mavjud.

As: Izbranniye trudi, t. 1—3, T., 1982—84. Ad.\ Reskov B., Sedov G., Usman Yusupov, T., 1977; Özbekistonning yangi tarixi, 2-kitob (Özbekiston sovet mustamlakaçiligi davrida], T., 2000.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЮСУПОВ Усмон (1900.1.3, Фарғона туманидаги Каптархона қишлоғи — 1966.7.5, Тошкент) — давлат ва сиёсат арбоби. Меҳнат фаолиятини 1916 йил Қовунчи (ҳоз. Янгийўл шаҳри)даги пахта тозалаш з-дида ишчиликдан бошлаган. Тошкент бинокорлар уюшмаси раиси, касаба уюшмалари Тошкент округи кенгаши раиси (192628). Ўзбекистон Компартияси МК котиби (1928— 31), ВЦСПС Ўрта Осиё бюроси раиси (193134). Ўзбекистон ССР Озиқ-овқат саноати халқ комиссари (1936—37), Ўзбекистон Компартияси МК 1котиби (193750). СССР Пахтачилик министри (1950—53), Ўзбекистон ССР Министрлар Совети раиси (1953—54), Мирзачўлдаги 4»Боёвут» ва 2»Боёвут» сзлари ва Янгийўл туманидаги «Халқобод» аграрсаноат бирлашмаси директори (1955—66).

Ю. республикага раҳбар бўлган йилларда Ўзбекистонда халқ ҳашари йўли билан йирик сув иншоотлари (Катта Фарғона канали, Каттақўрғон сув омбори ва бошқалар) қурилган. 2-жаҳон уруши даврида мамлакат ғарбидан кўчириб келтирилган корхоналарни ишга тушириш, янгиларини қуриш, фронтни озиқ-овқат, кийимкечак билан мунтазам таъминлаш, ўзбекистонликларни фашизмга қарши курашга сафарбар қилиш, уруш туфайли уйжой ва бошпанасиз қолган аҳоли ҳамда етим қолган болаларга меҳрибонлик ва инсонпарварлик қилишда Ю. бош-қош бўлган. У ўз сиёсий фаолияти даврида имконият доирасида Ўзбекистон халқи манфаатларини ҳимоя қилишга интилган бўлишига қарамай оммавий қатағон сиесатида (1937—39) Марказ фармойишларини бажаришга мажбур бўлган. Тошкентдаги Чиғатой қабристонига дафн этилган. Катта Фарғона канали, Фарғона туманидаги қишлоқ, республикадаги бир неча мактаб, кўча, ширкат хўжалигига Ю. номи берилган. Янгийўл шаҳрида уймузейи бор, ҳайкали мавжуд.

Ас: Избранные труди, т. 1—3, Т., 1982—84. Ад.\ Ресков Б., Седов Г., Усман Юсупов, Т., 1977; Ўзбекистоннинг янги тарихи, 2-китоб (Ўзбекистон совет мустамлакачилиги даврида], Т., 2000.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.