Usmon Yusupov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Usmon Yusupov (1900-yil 1-mart, Farğona tumanidagi Kaptarxona qişloği — 1966-yil 7-may) — özbek davlat va siyosat arbobi, 1937–1950-yillarda Özbekiston Kommunistik partiyasi Markaziy Qömitasining birinçi kotibi, ya'ni respublikaning amaldagi rahbari. Rusça Vikipediyada uning tuğilgan yili 1901 deb, vafot etgan joyi Toşkent viloyatidagi Yangiyöl deb körsatilgan; ÖzME esa vafot joyini Toşkent deb beradi.1
Faoliyati
13ÖzME'ga köra, Yusupov mehnat yölini 1916-yilda Qovunçi (hozirgi Yangiyöl şahri)dagi paxta tozalaş zavodida oddiy işçi bölib boşlagan. Rusça Vikipediyaga köra, u kambağal dehqon oilasida tuğilgan.
1926–1928-yillarda u Toşkent quruvçilar kasaba uyuşmasiga va Toşkent okrugi kasaba uyuşmalari kengaşiga rahbarlik qilgan. Keyin Özbekiston Kompartiyasi Markaziy Qömitasi kotibi (1928–1931), kasaba uyuşmalari markaziy kengaşining Örta Osiyo byurosi raisi (1931–1934), Özbekiston SSR oziq-ovqat sanoati xalq komissari (1936–1937) bölgan.
1937-yilda Yusupov respublika Kompartiyasi Markaziy Qömitasining birinçi kotibi etib saylangan va bu lavozimda 1950-yilgaça işlagan. Söng SSSR paxtaçilik ministri (1950–1953) va Özbekiston SSR Ministrlar Soveti raisi (1953–1954) vazifalarida faoliyat körsatgan. Umrining söngi yillarida u Mirzaçöldagi «Boyovut» sovxozlari va Yangiyöl tumanidagi «Xalqobod» agrosanoat birlaşmasiga rahbarlik qilgan.
Respublika rahbari sifatida
13ÖzME'ga köra, Yusupov rahbarlik qilgan yillarda Özbekistonda xalq haşari usulida yirik suv inşootlari — Katta Farğona kanali, Kattaqörğon suv ombori va boşqalar barpo etilgan. Ikkinçi jahon uruşi davrida u mamlakatning ğarbiy hududlaridan köçirilgan korxonalarni işga tuşiriş, yangi zavodlar quriş, frontni oziq-ovqat va kiyim-keçak bilan ta'minlaş işlariga boşçilik qilgan. Uruş tufayli boşpanasiz qolgan aholi va yetim bolalarni joylaştiriş ham uning nazoratida bölgan.
ÖzME'ning bahosiça, Yusupov imkon qadar Özbekiston xalqi manfaatlarini himoya qilişga uringan, biroq 1937–1939-yillardagi ommaviy qatağonlar davrida Moskva körsatmalarini bajarişga majbur bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, u NKVD qoşidagi «maxsus uçlik» tarkibiga kirgan va qatağonlarni partiya yönalişi bölib boşqargan. Uşa manbaga köra, 1946-yilda unga qarşi suiiste'mollik ayblovi bilan «iş» qözğatilgan, biroq Markaziy Qömita kotibi Patoliçev uni Stalin oldida himoya qilgan.
Mukofotlari va xotirasi
13Rusça Vikipediyaga köra, Yusupov bir neça bor Lenin ordeni bilan taqdirlangan, SSSR Oliy Sovetining deputati bölgan.
U Toşkentdagi Çiğatoy qabristoniga dafn etilgan. ÖzME'ga köra, Katta Farğona kanali, Farğona tumanidagi bir qişloq, respublikadagi bir qança maktab, köça va xöjaliklarga uning nomi berilgan; Yangiyöl şahrida uy-muzeyi va haykali bor. Rusça Vikipediyaga köra, 1987-yilda rejissyor Damir Salimov Farğona kanali qurilişi va Yusupov haqida «Hayot mazmuni» filmini suratga olgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Usmon Yusupov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4097 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUsmon Yusupov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4097
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4097
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Юсупов, Усман Юсуповичru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 10-jild, 66-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 66-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.