Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Vafo Araboviç Möminov

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 963–964-b. — ziyouz.com

    Möminov Vafo Araboviç (1927. 12.12, Şofirkon tumani — 1989.11.9, Buxoro) — fizik olim, Uzbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1977), fizikamat, fanlari d-ri (1979), prof. (1981). SamDUni tugatgan (1948). Sam-DUda (1948—50), Farğona pedagogika in-tida (1951—57) pedagog. Özbekiston FA Yadro fizikasi in-tida ilmiy xodim (1957—69), direktor örinbosari (1969—79), Buxoro pedagogika in-ti rektori (1979—86) va umumiy fizika kafedrasi mudiri (1986—89). Ilmiy işlari, asosan, yadro fizikasiga oid. Uning raxbarligida Özbekiston FA Yadro fizikasi in-tidagi U-150 siklotron bazasida tezlaştirilgan zaryadli zarralar dastasi yordamida moddalarning element tarkibini taxlil qiliş uçun noyob ilmiy uskunalar va uslublar kompleksi yaratildi va katta hajmdagi tahliliy tadqiqotlar olib borildi. Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1981).

    MÖMINOV Ibrohim Möminoviç (1908.7.9, hoz. Şofirkon tumani Tezguzar qişloği — 1974.22.7, Toşkent) — faylasuf olim, jamoat arbobi, Özbekiston FA akad. (1956), Uzbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1959), falsafa fanlari d-ri (1950), prof. (1950). Buxoro bilim yurtida öqigan (1925—27). Samarqand Pedakademiyasining ijtimoiy-iktisodiy f-tini tugatgan (1931), şu yerda öqi-tuvçi bölib işladi. Pedakademiya Uzbekiston untiga aylantirilgaç, filol., keyinçalik tarix f-ti dekani, kafedra mudiri (1933—55). 1955— 56 y.larda Uzbekiston FA Tarix va arxeologiya in-ti direktori. 1956 y.dan akademiyaning vitse-prezidenti. Ai ni vaqtda Uzbekiston FA Falsafa va huquk in-ti direktori (1958—59), Uzbekiston «Bilim» jamiyati boşkaruvi raisi (1958 y.dan), Özbek sovet ensiklopediyasining birinçi boş muharriri (1968 y.dan).

    M.ning ilmiy faoliyatiga şörolar mustabid tuzumi öz ta'sirini körsatgan bölsada, biroq, uning tadqiqotlari markazida Şarq, xususan, Markaziy Osiyo xalqdarining ijtimoiy-falsafiy qamda ilmiytabiiy fikrlari muammolari turganligi natijasida, alloma falsafaning öta siyosiylaşuvini, uni hukmron mafkura xizmatiga tamomila böysundiriş xurujlarini çetlab öşş imkoniyatiga ega böldi. U Navoiydan tortib, Ahmad Donişgaça bölgan yirik mutafakkirlar ijodini taxlil kildi. Ayniqsa, Bedil ijodini çukur örganib, uning merosini tuşunişni ança yengillaştirdi. M.ning «AmirTemurning Urta Osiyo tarixida tutgan örni va roli» asari (1968), umuman Amir Temur şaxsini ilmiy örganiş taşabbusi b-n çiqişi olimning ilmiy jasorat va yuksak vatanparvarlik fazilatining yorqin ifodasi böldi. M. Ğarb falsafasini, rus mutafakkirlari ijodini ham örgandi. Gegel dialektikasining ratsional mağzini körsatib berdi.

    M. Uzbekistonda ilm-fanning yirik taşkilotçisi. U, ayniksa, ijtimoiy fanlarni rivojlantirişga — yangi tadqiqot muassasalarini taşkil etiş, ilmiy kadrlar tayyorlaşga katta hissa qöşdi, uning rahbarligida turli fan sohalari böyiça yirik asarlar naşr etildi. M. Uzbekistonda falsafa maktabiga asos soldi.

    Beruniy nomidagi Uzbekiston Davlat mukofoti laureati (1967).

    Toşkentdagi köçalardan biriga, Uzbekiston FA Falsafa va huquq in-tiga, Buxoro va Şofirkon ş.laridagi köçalar, maktablar, Şofirkon tumanidagi şirkat xöjaligiga M. nomi berilgan. M. vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni b-n mukofotlangan (2003).

    As: Tanlangan asarlar, 3 j.li, T., 1969— 72; Vidayuşiyesya misliteli Sredney Azii, M., 1963; Amir Temurning Örta Osiyo tarixida tutgan örni va roli, T., 1968; Mirzo Bedil, T., 1974; Özbekistondagi tabiiy-ilmiy va ijtimoiy-falsafiy tafakkur tari-xidan lavxalar, T., 1999.

    Ad.: Sadikov A.S, I.M. Möminov [bibliografiya], T., 1968; Vospominaniya o I. M. Muminove, T., 1978; Akademik Ibrohim Möminov |maqolalar va xotiralar], T., 1993; Şermuhammedov S, Krmusiy olim, T., 1998.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МЎМИНОВ Вафо Арабович (1927. 12.12, Шофиркон тумани — 1989.11.9, Бухоро) — физик олим, Узбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби (1977), физикамат, фанлари д-ри (1979), проф. (1981). СамДУни тугатган (1948). Сам-ДУда (1948—50), Фарғона педагогика ин-тида (1951—57) педагог. Ўзбекистон ФА Ядро физикаси ин-тида илмий ходим (1957—69), директор ўринбосари (1969—79), Бухоро педагогика ин-ти ректори (1979—86) ва умумий физика кафедраси мудири (1986—89). Илмий ишлари, асосан, ядро физикасига оид. Унинг рахбарлигида Ўзбекистон ФА Ядро физикаси ин-тидаги У-150 циклотрон базасида тезлаштирилган зарядли зарралар дастаси ёрдамида моддаларнинг элемент таркибини тахлил қилиш учун ноёб илмий ускуналар ва услублар комплекси яратилди ва катта ҳажмдаги таҳлилий тадқиқотлар олиб борилди. Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1981).

    МЎМИНОВ Иброҳим Мўминович (1908.7.9, ҳоз. Шофиркон тумани Тезгузар қишлоғи — 1974.22.7, Тошкент) — файласуф олим, жамоат арбоби, Ўзбекистон ФА акад. (1956), Узбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби (1959), фалсафа фанлари д-ри (1950), проф. (1950). Бухоро билим юртида ўқиган (1925—27). Самарқанд Педакадемиясининг ижтимоий-иктисодий ф-тини тугатган (1931), шу ерда ўқи-тувчи бўлиб ишлади. Педакадемия Узбекистон унтига айлантирилгач, филол., кейинчалик тарих ф-ти декани, кафедра мудири (1933—55). 1955— 56 й.ларда Узбекистон ФА Тарих ва археология ин-ти директори. 1956 й.дан академиянинг вице-президенти. Аи ни вақтда Узбекистон ФА Фалсафа ва ҳуқук ин-ти директори (1958—59), Узбекистон «Билим» жамияти бошкаруви раиси (1958 й.дан), Ўзбек совет энциклопедиясининг биринчи бош муҳаррири (1968 й.дан).

    М.нинг илмий фаолиятига шўролар мустабид тузуми ўз таъсирини кўрсатган бўлсада, бироқ, унинг тадқиқотлари марказида Шарқ, хусусан, Марказий Осиё халқдарининг ижтимоий-фалсафий қамда илмийтабиий фикрлари муаммолари турганлиги натижасида, аллома фалсафанинг ўта сиёсийлашувини, уни ҳукмрон мафкура хизматига тамомила бўйсундириш хуружларини четлаб ўшш имкониятига эга бўлди. У Навоийдан тортиб, Аҳмад Донишгача бўлган йирик мутафаккирлар ижодини тахлил килди. Айниқса, Бедил ижодини чукур ўрганиб, унинг меросини тушунишни анча енгиллаштирди. М.нинг «АмирТемурнинг Урта Осиё тарихида тутган ўрни ва роли» асари (1968), умуман Амир Темур шахсини илмий ўрганиш ташаббуси б-н чиқиши олимнинг илмий жасорат ва юксак ватанпарварлик фазилатининг ёрқин ифодаси бўлди. М. Ғарб фалсафасини, рус мутафаккирлари ижодини ҳам ўрганди. Гегель диалектикасининг рационал мағзини кўрсатиб берди.

    М. Узбекистонда илм-фаннинг йирик ташкилотчиси. У, айникса, ижтимоий фанларни ривожлантиришга — янги тадқиқот муассасаларини ташкил этиш, илмий кадрлар тайёрлашга катта ҳисса қўшди, унинг раҳбарлигида турли фан соҳалари бўйича йирик асарлар нашр этилди. М. Узбекистонда фалсафа мактабига асос солди.

    Беруний номидаги Узбекистон Давлат мукофоти лауреати (1967).

    Тошкентдаги кўчалардан бирига, Узбекистон ФА Фалсафа ва ҳуқуқ ин-тига, Бухоро ва Шофиркон ш.ларидаги кўчалар, мактаблар, Шофиркон туманидаги ширкат хўжалигига М. номи берилган. М. вафотидан сўнг «Буюк хизматлари учун» ордени б-н мукофотланган (2003).

    Ас: Танланган асарлар, 3 ж.ли, Т., 1969— 72; Выдающиеся мыслители Средней Азии, М., 1963; Амир Темурнинг Ўрта Осиё тарихида тутган ўрни ва роли, Т., 1968; Мирзо Бедил, Т., 1974; Ўзбекистондаги табиий-илмий ва ижтимоий-фалсафий тафаккур тари-хидан лавхалар, Т., 1999.

    Ад.: Садыков А.С, И.М. Мўминов [библиография], Т., 1968; Воспоминания о И. М. Муминове, Т., 1978; Академик Иброҳим Мўминов |мақолалар ва хотиралар], Т., 1993; Шермуҳаммедов С, Крмусий олим, Т., 1998.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.