Vahdoniyat
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 80-b. — ziyouz.com
Vahdoniyat VAHDONIYAT(arab. — yakkalik, yagonalik) — Allohning yakka-yagonaligini taniş va e'tirof etiş. Islomning asosiy ğoyasi hisoblanadi. Yahudiylik va xristianlik yakkaxudolik ğoyasini ximoya qilsa ham, bu dinlarda uzil-kesil şakllanmadi. Qur'onda aytilganidek, yahudiy dinida Uzayr payğambar, xristian dinida Hazrat Iso xudoning öğli deb e'tiqod qilinadi (9:30). V. «Ixlos» surasida yaqqol va ravşan bayon qilingan. «Anbiyo» surasida esa «Agar (osmonu zaminda) Allohdan özga xudolar bölganida har ikkisi buzilib ketar edi», deyilgan (21:22). Bu oyat zarduştiylikning ikkixudolik aqidasiga qarşi qaratilgan edi. Köpxudolik e'tiqod şaklida tugab ketganligiga qaramay kişilar ongida turli körinişda paydo bölib turadi. Hoz. zamonda islom olamida köpxudolik aqidasi eskilik sarqiti sifatida u yoki bu şaklda uçrab qoladi. Lekin yakkaxudolik xalq qalbida çuqur örnaşganligi uçun u endi rivoj tolmayapti. Köpxudolik xalqlarni bir-biriga qarama-qarşi bölişiga olib kelgan, yakkaxudolik esa ularni birlaştirişda asosiy omil bölib xizmat qilgan, tor qabilaçilik tuzumiga barham berib, millatlarning şakllanişida muhim ahamiyat kasb etgan.
(A6dulğani Abdullo)
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАҲДОНИЯТ(араб. — яккалик, ягоналик) — Аллоҳнинг якка-ягоналигини таниш ва эътироф этиш. Исломнинг асосий ғояси ҳисобланади. Яҳудийлик ва христианлик яккахудолик ғоясини химоя қилса ҳам, бу динларда узил-кесил шаклланмади. Қуръонда айтилганидек, яҳудий динида Узайр пайғамбар, христиан динида Ҳазрат Исо худонинг ўғли деб эътиқод қилинади (9:30). В. «Ихлос» сурасида яққол ва равшан баён қилинган. «Анбиё» сурасида эса «Агар (осмону заминда) Аллоҳдан ўзга худолар бўлганида ҳар иккиси бузилиб кетар эди», дейилган (21:22). Бу оят зардуштийликнинг иккихудолик ақидасига қарши қаратилган эди. Кўпхудолик эътиқод шаклида тугаб кетганлигига қарамай кишилар онгида турли кўринишда пайдо бўлиб туради. Ҳоз. замонда ислом оламида кўпхудолик ақидаси эскилик сарқити сифатида у ёки бу шаклда учраб қолади. Лекин яккахудолик халқ қалбида чуқур ўрнашганлиги учун у энди ривож толмаяпти. Кўпхудолик халқларни бир-бирига қарама-қарши бўлишига олиб келган, яккахудолик эса уларни бирлаштиришда асосий омил бўлиб хизмат қилган, тор қабилачилик тузумига барҳам бериб, миллатларнинг шаклланишида муҳим аҳамият касб этган.
(А6дулғани Абдулло)
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.