Vahdoniyat
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Vahdoniyat (arabça — «yakkalik, yagonalik») — islom aqidasida Allohning yakka va yagonaligini taniş hamda e'tirof etiş. ÖzME'ga köra, bu tuşunça islomning asosiy ğoyasi hisoblanadi. Vahdoniyat islom ilohiyotidagi tavhid ta'limoti bilan çambarças boğliq: rusça Vikipediyaga köra, tavhid — Allohning yagonaligi haqidagi islomning asosiy aqidasi bölib, «Allohdan özga iloh yöq» degan iqrorda ifodalanadi.12
Mazmuni
13Rusça Vikipediyaga köra, «tavhid» sözi «vahhada» fe'lidan olingan va «bir narsani yagona qilmoq, yagona deb bilmoq» degan ma'noni beradi; vahdoniyat ham aynan şu ildizdan. Bu aqidaga köra, Alloh heç narsa bilan çeklanmagan, heç narsaga muhtoj emas, heç bir mavjudotga öxşamaydi va bölaklarga bölinmaydi. Inglizça Vikipediya tavhidni islomning eng muhim tuşunçasi deb ataydi: musulmonning butun e'tiqodi va amallari şu aqidaga tayanadi. Uning aksi — Allohga şerik qöşiş, ya'ni şirk islomda eng oğir gunoh sanaladi.
Qur'ondagi ifodasi
13ÖzME'ga köra, vahdoniyat Qur'ondagi «Ixlos» surasida ayniqsa aniq va ravşan bayon qilingan. «Anbiyo» surasining 22-oyatida osmon va yerda Allohdan boşqa xudolar bölganida ikkalasi ham buzilib ketişi aytiladi. ÖzME bu oyatni ikki xudolik ğoyasiga, xususan zarduştiylikdagi qaraşlarga javob sifatida talqin qiladi. Şuningdek «Tavba» surasining 30-oyatida yahudiy va nasroniylarning ayrim e'tiqodlari tanqid qilinadi; ÖzME'ga köra, islom nuqtayi nazaridan yakkaxudolik ğoyasi boşqa dinlarda oxirigaça izçil şakllanmagan.
Kalom ilmida
13Rusça Vikipediyaga köra, kalom (spekulyativ ilohiyot) darajasida tavhid masalasi Allohning zoti bilan sifatlari, Yaratuvçi bilan yaratilganlar örtasidagi munosabatni tuşuntiriş orqali hal qilingan. Mö'tabar ulamolar Allohni maxluqotlarga xos sifatlar bilan tavsiflaşdan qaytargan; Abu Hanifa asariga yozilgan şarhlarda ham inson aqli Allohni töliq idrok eta olmasligi ta'kidlanadi.
Ijtimoiy ahamiyati
13ÖzME vahdoniyatning jamiyat hayotidagi rolini ham alohida qayd etadi. Uning talqiniça, köpxudolik xalqlarni bir-biridan ajratgan bölsa, yakkaxudolik ularni birlaştirişda muhim omil bölgan, tor qabilaçilik çegaralarini yengib, millatlarning şakllanişiga hissa qöşgan. ÖzME'ga köra, köpxudolik e'tiqod şakli sifatida barham topgan bölsa-da, uning ayrim körinişlari kişilar ongida ba'zan saqlanib qoladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Vahdoniyat // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3127 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAVahdoniyat. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3127
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3127
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Таухидru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Tawhiden.wikipedia.org
- 3ÖzME, 2-jild, 80-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 80-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.