Vakuum nasosi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 17-b. — ziyouz.com
Vakuum nasosi - vakuum hosil qiliş va uni tutib turiş maqsadida berk hajm (idiş)dan gaz (havo) yoki buğni sörib oladigan qurilma. Gaz (havo)ni taşqariga çiqarib taşlaydigan oqimli hamda gaz (havo)ni yutadigan sorbsion xillari böladi. Oqma V.n. öz navbatida mexanik va oqimli xillarga bölinadi. Mexanik V.n.ga plastinka-rotorli, plastinka-statorli, zolotnikli, moyli forvakuumlar va molekulyar V.n. kiradi. Moyli forvakuumlar yordamida gaz (havo) qisiladi va atmosferaga çiqarib yuboriladi. Molekulyar V.n.da. gaz molekulalariga harakat yönalişida qöşimça tezlik beriladi. Oqimli V.n.da gaz (havo) suyuqlik, gaz yoki buğ oqimi ta'sirida çiqib ketadi. Sorbsion V.n. kriogen (past t-rali) seolitli, sublimatsion (q. Sublimatsiya) va ionli V.n.ga bölinadi. Kriogen V.n.da juda past t-ragaça sovitilgan gaz sirtda töplanadi. Seolitli V.n.da gaz molekulalari sovitilganda seolitga yutiladi. Sublimatsion V.n.da gaz (çanglangan) metall (mas., titan) plyonkala-ri qoplangan sirtlarga yutiladi. Ionli V.n.ning işi gazni kuçli elektr razryadi b-n ionlaş va ionlaşgan molekulalarning titan qoplangan sirtga yutilişiga asoslangan. V.n. metallurgiya, energetika, elektronika, kimyo va oziq-ovqat sanoatlarida qöllaniladi.
Q.: Sublimatsiya, Sublimatsiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАКУУМ НАСОСИ - вакуум ҳосил қилиш ва уни тутиб туриш мақсадида берк ҳажм (идиш)дан газ (ҳаво) ёки буғни сўриб оладиган қурилма. Газ (ҳаво)ни ташқарига чиқариб ташлайдиган оқимли ҳамда газ (ҳаво)ни ютадиган сорбцион хиллари бўлади. Оқма В.н. ўз навбатида механик ва оқимли хилларга бўлинади. Механик В.н.га пластинка-роторли, пластинка-статорли, золотникли, мойли форвакуумлар ва молекуляр В.н. киради. Мойли форвакуумлар ёрдамида газ (ҳаво) қисилади ва атмосферага чиқариб юборилади. Молекуляр В.н.да. газ молекулаларига ҳаракат йўналишида қўшимча тезлик берилади. Оқимли В.н.да газ (ҳаво) суюқлик, газ ёки буғ оқими таъсирида чиқиб кетади. Сорбцион В.н. криоген (паст т-рали) цеолитли, сублимацион (қ. Сублимация) ва ионли В.н.га бўлинади. Криоген В.н.да жуда паст т-рагача совитилган газ сиртда тўпланади. Цеолитли В.н.да газ молекулалари совитилганда цеолитга ютилади. Сублимацион В.н.да газ (чангланган) металл (мас., титан) плёнкала-ри қопланган сиртларга ютилади. Ионли В.н.нинг иши газни кучли электр разряди б-н ионлаш ва ионлашган молекулаларнинг титан қопланган сиртга ютилишига асосланган. В.н. металлургия, энергетика, электроника, кимё ва озиқ-овқат саноатларида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.