Virulentlik
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 189-b. — ziyouz.com
Virulentlik (lot. virulentus - zaharli) — mikroorganizmlarning kasallik qözğatişi. V. faqat kasallik qözğatuvçi (patogen) organizmlar turlariga xos bölib, patogen tur bir yoki bir guruh biotiplar, ösimlik navi yoki hayvon zotida tanlab kasallik qözğatiş xususiyati b-n belgilanadi. Mas., vilt kasalligini qözğatuvçi vertitsillium avlodiga mansub V. dahliae Kleb. zamburuği köpgina ekinlar uçun virulent hisoblanib, ularning sölişiga sabab böladi. Özbekistonda ötkazilgan tadqiqotlar asosida tuproqda vertitsillium zamburuğining 2 irqi mavjudligi va ular, ayniqsa ekiladigan ğöza navlari va poliz ekinlari uçun virulent ekanligi aniqlandi. Mac, zamburuğning 2-irqi «Toşkent» tipidagi ğöza navlariga, 108-F, S-4727 va b. navlarga, 1-irqi esa 108-F tipidagi navlarga virulentdir. Patogenning V. xususiyati ösimlikka kasallikni sun'iy yuqtiriş b-n yoki tabiiy dala şaroitlarida aniqlanadi. V. organizmning qarşilik körsatiş qobiliyatiga boğliq (q. Patogenlik).
Valeriy Senoyedov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВИРУЛЕНТЛИК (лот. virulentus - заҳарли) — микроорганизмларнинг касаллик қўзғатиши. В. фақат касаллик қўзғатувчи (патоген) организмлар турларига хос бўлиб, патоген тур бир ёки бир гуруҳ биотиплар, ўсимлик нави ёки ҳайвон зотида танлаб касаллик қўзғатиш хусусияти б-н белгиланади. Мас., вилт касаллигини қўзғатувчи вертициллиум авлодига мансуб V. dahliae Kleb. замбуруғи кўпгина экинлар учун вирулент ҳисобланиб, уларнинг сўлишига сабаб бўлади. Ўзбекистонда ўтказилган тадқиқотлар асосида тупроқда вертициллиум замбуруғининг 2 ирқи мавжудлиги ва улар, айниқса экиладиган ғўза навлари ва полиз экинлари учун вирулент эканлиги аниқланди. Mac, замбуруғнинг 2-ирқи «Тошкент» типидаги ғўза навларига, 108-Ф, С-4727 ва б. навларга, 1-ирқи эса 108-Ф типидаги навларга вирулентдир. Патогеннинг В. хусусияти ўсимликка касалликни сунъий юқтириш б-н ёки табиий дала шароитларида аниқланади. В. организмнинг қаршилик кўрсатиш қобилиятига боғлиқ (қ. Патогенлик).
Валерий Сеноедов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.