Viskoza
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 196-b. — ziyouz.com
Viskoza (lot. viscosus — yopişqoq), sellyuloza ksantogenati — sellyulozani öyuvçi natriy (NaOH) eritmasi va uglerod sulfid b-n işlab olinadigan modda. Toza V. oç sariq, goho qönğir va töq yaşil rangda böladi. V. eritmasining ziçligi 20°da 1120 kg/m3. Tarkibi: 7—10% sellyuloza ksantogenati, 5,7% öyuvçi natriy, 82—85% suv. 1 kg tola oliş uçun 12— 14 kg V. eritmasi sarflanadi. V. oliş uçun sellyuloza ksantogenati işqor eritmasiga qöşib aralaştirilgaç, sovitiladi va filtrlab bir oz vakuumda saqlanadi. Bunda uning tarkibidagi havo pufakçalari çiqib ketadi. V.dan olinadigan tolalarning xossasini yaxşilaş uçun unga pigmentlar, böyoqlar, karbonatlar va b. birikmalar qöşiladi. V.ga sirt faol moddalar (aminlar, aminofenol va polietilen-oksid)ning qöşilişi undan tola hosil bölişini osonlaştiradi. V.dan sun'iy ipak, gazlama, plyonka va b. işlab çiqarişda foydalaniladi (q. Viskoza tolalar).
Q.: Viskoza tolalar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВИСКОЗА (лот. viscosus — ёпишқоқ), целлюлоза ксантогенати — целлюлозани ўювчи натрий (NaOH) эритмаси ва углерод сульфид б-н ишлаб олинадиган модда. Тоза В. оч сариқ, гоҳо қўнғир ва тўқ яшил рангда бўлади. В. эритмасининг зичлиги 20°да 1120 кг/м3. Таркиби: 7—10% целлюлоза ксантогенати, 5,7% ўювчи натрий, 82—85% сув. 1 кг тола олиш учун 12— 14 кг В. эритмаси сарфланади. В. олиш учун целлюлоза ксантогенати ишқор эритмасига қўшиб аралаштирилгач, совитилади ва фильтрлаб бир оз вакуумда сақланади. Бунда унинг таркибидаги ҳаво пуфакчалари чиқиб кетади. В.дан олинадиган толаларнинг хоссасини яхшилаш учун унга пигментлар, бўёқлар, карбонатлар ва б. бирикмалар қўшилади. В.га сирт фаол моддалар (аминлар, аминофенол ва полиэтилен-оксид)нинг қўшилиши ундан тола ҳосил бўлишини осонлаштиради. В.дан сунъий ипак, газлама, плёнка ва б. ишлаб чиқаришда фойдаланилади (қ. Вискоза толалар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.