Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Vladimir Aleksandroviç Jonibekov

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 192–193-b. — ziyouz.com

    Jonibekov Vladimir Aleksandroviç (1942.13.5, Toşkent viloyati, Iskandar qişloği) — uçuvçi-kosmonavt, aviatsiya general mayori (1985). Ikki marta Qahramon unvoniga sazovor bölgan (1978, 1981). Mongoliya Xalq Respublikasi Qahramoni (1981). Toşkent Suvorov bilim yurtini (1960), Yeysk (Rossiya Federatsiyasi) uçuvçilar tayyorlaş oliy aviatsiya bilim yurtini (1965) tugatgan. 1970 y.dan kosmonavtlar otryadila. J. 1985—88 y.larda Kosmonavtlar tayyorlaş markazi (KTM) da kosmonavtlar otryadining komandiri, 1988 y.dan KTM Nazariy va i. t. tayyorgarlik boşqarmasi boşliği. Birinçi kosmik parvozini 1978 y. 10—16 yanv.da «Soyuz-27» KK (kema komandiri) (O. G. Makarov b-n birga) va «Salyut-6» — «Soyuz-26» (ekipaj Yu. V. Romanenko va G. M. Greçko) — «Soyuz-27» orbital majmuada bajargan. Yerga «Soyuz-26» KK da kaştan. J. ikkinçi kosmik parvozini 1981 y. 22—30 martda «Soyuz-39» KK (kema komandiri) (mongol kosmonavti J. Gurragça b-n birga) va «Salyut-6» — «Soyuz T-4» (ekipaj V. V. Kovalyonok va V. P. Savinix) — «Soyuz-39» orbital majmuada «Interkosmos» dasturi böyiça amalga oşirdi. U uçinçi kosmik parvozini 1982 y. 24 iyun — 2 iyulda «Soyuz T-6» KK (kema komandiri) (A.S. Ivançenko va fransuz kosmonavti Jan-Lu Jak Mari Kretyen b-n birga) va «Salyut-7 — «Soyuz T-5» (ekipaj A.N. Berezovoy va V.V. Lebedev) — «Soyuz T-6» orbital majmuada bajardi. J. törtinçi kosmik parvozini 1984 y. 17—29 iyulda «Soyuz T-12» KK (kema komandiri) (S. Ye. Savitskaya va I. P. Volk b-n birga) va «Salyut T-7» — «Soyuz X-11» (ekipaj L. Yu. Kizim, V. A. Solovyov va O. Yu. Atkov) — «Soyuz T-12» orbital majmuada amalga oşirdi. 25 iyulda Svetlana Yevgenyevna Savitskaya b-n oçiq kosmosga çiqib, yangi universal dastaki asbobni sinaşga doyr işlarni uddaladi. J. beşinçi kosmik parvozini 1985 y. 6 iyun — 26 sentda «Soyuz T-13» KK (kema komandiri) (V. P. Savinix b-n birga) va «Salyut-7» — «Soyuz T-13» orbital majmuada bajardi. V. P. Savinix b-n birga dunyoda birinçi marta özi parvoz qilayotgan KK

    — «Soyuz T-13» ni kosmosda nazoratsiz parvoz qilayotgan orbital stansiya

    — «Salyut-7» ga tutaştirdi. Kosmonavtlar «Salyut-7» ga ötganlaridan söng uning işga yaroqliligini tiklaşga doyr işlarni bajarişdi. 1985 y. 2 av-g.da J. kosmonavt V. P. Savinix b-n birga oçiq kosmosga çiqib, qöşimça quyoş batareyalari panellarini örnatişdi. Unumli i. t. va amaliy işlarni bajarganidan söng J. 1985 y. 26 sent.da öşa paytda «Soyuz T-14» KK da V. V. Vasyutin va A. A. Volkov b-n birga parvoz qilayotgan G. M. Greçko b-n birga «Soyuz T-13» KK da yerga qaytib tuşdi. J. özining kosmosga qilgan beş parvozi mobaynida kosmosda 145 kun 15 soat 58 min. 29 sek. bölgan.

    J. tasviriy san'at b-n xam şuğullangan. Uning kosmos mavzuidagi ba'zi rasmlari badiiy körgazmalarda namoyiş qilingan. Pomir-Olay toğlaridagi mutlaq bal. 4912 m bölgan çöqqi «Vladimir Jonibekov çöqqisi» deb atalgan (1985). Toşkentdagi Kosmonavtlar xiyobonida J.ga byust örnatilgan (1984).

    Sobit Ilyosov.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЖОНИБЕКОВ Владимир Александрович (1942.13.5, Тошкент вилояти, Искандар қишлоғи) — учувчи-космонавт, авиация генерал майори (1985). Икки марта Қаҳрамон унвонига сазовор бўлган (1978, 1981). Монголия Халқ Республикаси Қаҳрамони (1981). Тошкент Суворов билим юртини (1960), Ейск (Россия Федерацияси) учувчилар тайёрлаш олий авиация билим юртини (1965) тугатган. 1970 й.дан космонавтлар отрядила. Ж. 1985—88 й.ларда Космонавтлар тайёрлаш маркази (КТМ) да космонавтлар отрядининг командири, 1988 й.дан КТМ Назарий ва и. т. тайёргарлик бошқармаси бошлиғи. Биринчи космик парвозини 1978 й. 10—16 янв.да «Союз-27» КК (кема командири) (О. Г. Макаров б-н бирга) ва «Салют-6» — «Союз-26» (экипаж Ю. В. Романенко ва Г. М. Гречко) — «Союз-27» орбитал мажмуада бажарган. Ерга «Союз-26» КК да каштан. Ж. иккинчи космик парвозини 1981 й. 22—30 мартда «Союз-39» КК (кема командири) (монгол космонавти Ж. Гуррагча б-н бирга) ва «Салют-6» — «Союз Т-4» (экипаж В. В. Ковалёнок ва В. П. Савиних) — «Союз-39» орбитал мажмуада «Интеркосмос» дастури бўйича амалга оширди. У учинчи космик парвозини 1982 й. 24 июнь — 2 июлда «Союз Т-6» КК (кема командири) (А.С. Иванченко ва француз космонавти Жан-Лу Жак Мари Кретьен б-н бирга) ва «Салют-7 — «Союз Т-5» (экипаж А.Н. Березовой ва В.В. Лебедев) — «Союз Т-6» орбитал мажмуада бажарди. Ж. тўртинчи космик парвозини 1984 й. 17—29 июлда «Союз Т-12» КК (кема командири) (С. Е. Савицкая ва И. П. Волк б-н бирга) ва «Салют Т-7» — «Союз Х-11» (экипаж Л. Ю. Кизим, В. А. Соловьёв ва О. Ю. Атьков) — «Союз Т-12» орбитал мажмуада амалга оширди. 25 июлда Светлана Евгеньевна Савицкая б-н очиқ космосга чиқиб, янги универсал дастаки асбобни синашга дойр ишларни уддалади. Ж. бешинчи космик парвозини 1985 й. 6 июнь — 26 сентда «Союз Т-13» КК (кема командири) (В. П. Савиних б-н бирга) ва «Салют-7» — «Союз Т-13» орбитал мажмуада бажарди. В. П. Савиних б-н бирга дунёда биринчи марта ўзи парвоз қилаётган КК

    — «Союз Т-13» ни космосда назоратсиз парвоз қилаётган орбитал станция

    — «Салют-7» га туташтирди. Космонавтлар «Салют-7» га ўтганларидан сўнг унинг ишга яроқлилигини тиклашга дойр ишларни бажаришди. 1985 й. 2 ав-г.да Ж. космонавт В. П. Савиних б-н бирга очиқ космосга чиқиб, қўшимча қуёш батареялари панелларини ўрнатишди. Унумли и. т. ва амалий ишларни бажарганидан сўнг Ж. 1985 й. 26 сент.да ўша пайтда «Союз Т-14» КК да В. В. Васютин ва А. А. Волков б-н бирга парвоз қилаётган Г. М. Гречко б-н бирга «Союз Т-13» КК да ерга қайтиб тушди. Ж. ўзининг космосга қилган беш парвози мобайнида космосда 145 кун 15 соат 58 мин. 29 сек. бўлган.

    Ж. тасвирий санъат б-н хам шуғулланган. Унинг космос мавзуидаги баъзи расмлари бадиий кўргазмаларда намойиш қилинган. Помир-Олай тоғларидаги мутлақ бал. 4912 м бўлган чўққи «Владимир Жонибеков чўққиси» деб аталган (1985). Тошкентдаги Космонавтлар хиёбонида Ж.га бюст ўрнатилган (1984).

    Собит Илёсов.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.