Vokzal

Vokzal (ing. Vauxhall — Londondagi sayrgoh boğning nomi) — yölovçilar va transportga xizmat körsatiş uçun möljallangan bino yoki binolar majmui. 17-a.da ingliz Jeyn xonim Voks (Jane Vaux) London yaqiniga boğ va koşona zal qurdirdi. T. y. kurilgandan keyin st-yadagi bino ham «voksal» (Vokszal i) deb yuritildi. Dastlabki V. (Angliyada Stokton—Darlington liniyasidagi V.) 19-a. boşlarida qurildi. 19-a. oxiri — 20-a. boşlarida deyarli barça katta şaharlarda V. lar paydo böldi.

V. ning t. y. vokzal i, aerovokzal, avtovokzal xillari bor. V.da st-ya binosi, yölovçi platformalari (perron) va ötiş yöllari böladi. V. binosida bilet kassalari, ma'lumotlar byurosi, kutiş zali, poçta va telegraf, tibbiyot punkti, bolali onalar xonasi, restoran va bufetlar, yuk xonalari, qöl yukini saqlaş kameralari; katta V. larda esa avtomatik yuk saqlaş kameralari, bilet bosiş va sotiş maşinalari, elektr komposterlar va ma'lumot beriş avtomatlari ham böladi. Toşkentda ikki t. y. vokzal i — «Markaziy» (birinçi binosi 1901 y.da, hoz. 1957 y.da qurilgan) va «Janubiy» (1985Y.) vokzal bor. «Markaziy» t. y. vokzalida yuqoridagi qulayliklardan taşqari, perronga olib çiqadigan yer osti yölagi ham bor. Avtovokzal şaharlar orasida va şaxar atrofiga qatnaydigan avtobus yölovçilarga xizmat körsatiş uçun möljallangan inşootlar majmuidan iborat. Toşkentdagi «Toşkent» va «Samarqand» avtovokzallarida yuqorida aytib ötilgan qulayliklarning kupi bor (q. Avtovokzal). Aerovokzal havo transporti yulovçilariga xizmat körsatiş uçun möljallangan binolar majmui; aeroportning asosiy inşooti. Aerovokzalda biletlar sotiladi va qayd qilinadi; bagajlar qabul qilinadi va beriladi; samolyotlarning kelişi va ketişi haqida ma'lumot berib turiladi; yulovçilarga poçta va tibbiyot xizmati körsatiladi va h. k. Xalqaro havo yöllaridagi aerovokzalda çet elga ketayotgan va çet eldan kelayotganlarning hujjatlari va bagajlari tekşiriladigan bölim ham böladi. Aerovokzaldagi barça binolar vazifasiga qarab 3 guruhga bölinadi: yölovçilar uçun möljallangan zallar (bilet sotiş va kayd qiliş zallari; kutiş zali; kafe va restoranlarning savdo zallari); qöşimça binolar (yukxonalar, bolali ayollar uçun ajratilgan xonalar, aloqa bölimi va b.); Yölovçilarga qulaylik tuğdiriş va asosiy aerovokzalning işini yengillatiş uçun katta şaharlarda qöşimça aerovokzallar taşkil qilinadi. Mac, Toşkentdagi aerovokzali prik V.lar jumlasiga kiradi. Unaa mahalliy trassalarda qatnaydigan samolyotlar uçun möljallangan qöşimça aerovokzal bor. Özbekistonning deyarli barça viloyatlari markazlarida t. y. vokzal i, aerovokzal va avtovokzal bor. Bir yöla t. i. avtobus, suv va havo transporti yölovçilariga xizmat qiladigan birlaşgan (kompleks) V. lar ham böladi. Birlaşgan V. yölovçilarga juda qulaylik tuğdiradi. Mac, bir şahardan poyezdda bir V. ga kelib tuşgan yölovçi öşa joyning özida boşqa şaharga yoki atrofiga qatnaydigan avtobusga bilet olişi mumkin va aksinça. Özbekyastonda birlaşgan V. lar yöq.