Volgograd viloyati
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 230–231-b. — ziyouz.com
Volgograd viloyati - RF tarkibidagi viloyat. 1936 y. 5 dek.da taşkil etilgan. Mayd. 113,9 ming km2. Aholisi 2645 ming kişi (1999), şaharliklar 76%. V. v.da 19 şahar, 32 şaharça bor (1991). Markazi — Volgograd ş.
V. v. Quyi Volga böyida daşt va çala çöl zonasida. Volga daryosi vodiysi viloyat hududini 2 qismga: ğarbiy — öng sohil va şarqiy (Zavoljye) qismlarga ajratadi. V. v.da neft, tabiiy gaz, oş tuzi va magniy tuzi (Elton kölida), fosforit konlari topilgan. Mineral buloqlar mavjud. V. v. ning iqlimi kontinental, quruq. Yanv. ning örtaça t-rasi — 8 dan — 12» gaça, iyulniki 23°. Yiliga 350 mm yoğin yoğadi. Asosiy daryolari: Volga va Don. Yirik köllari: Elton, Gorkosolyonos; Simlyansk va Volgograd suv omborlari bor. V. v. energetika asosini Volga GES, Volgograd GRESlari va b. issiqlik elektr markazlari taşkil qiladi. Metallurgiya (pölat sim-kanat, quvur, alyuminiy z-dlari), maşinasozlik (traktorsozlik, minora kranlari, podşipniklar, elektrotexnika, neft, oziq-ovqat sanoatlari uçun jihozlar) sanoatlari rivojlangan. Viloyatda kimyo va neft kimyosi (sintetik tola, sintetik kauçuk, şina, texnik rezina, azot-kislorod z-dlari) sanoatlari katta örin egallaydi. Quriliş materiallari işlab çiqariladi. Yengil (asosan töqimaçilik), yoğoçsozlik va oziq-ovqat (göşt, sut, un-yorma, yoğ-moy, konserva) sanoati tarmoqlari rivojlanmoqda. Asosiy sanoat markazlari — Volgograd, Voljskiy, Kamişii, Uryupinsk, Mixaylovka. V. v.da ğalla ekinlaridan burdoy, tariq, texnika ekinlaridan xantal (gorçitsa) ekiladi, polizçilik (tarvuz), sabzavotçilik rivojlangan. Çorvaçilikda köproqqoramol, qöy va çöçqa boqiladi. Boğdorçilik rivojlangan. Transportida t.y., suv yöli va avtomobil yöllari katta örin tutadi. V.v.da 8 oliy öquv yurti, 4 teatr, 5 muzey bor (1999).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВОЛГОГРАД ВИЛОЯТИ - РФ таркибидаги вилоят. 1936 й. 5 дек.да ташкил этилган. Майд. 113,9 минг км2. Аҳолиси 2645 минг киши (1999), шаҳарликлар 76%. В. в.да 19 шаҳар, 32 шаҳарча бор (1991). Маркази — Волгоград ш.
В. в. Қуйи Волга бўйида дашт ва чала чўл зонасида. Волга дарёси водийси вилоят ҳудудини 2 қисмга: ғарбий — ўнг соҳил ва шарқий (Заволжье) қисмларга ажратади. В. в.да нефть, табиий газ, ош тузи ва магний тузи (Эльтон кўлида), фосфорит конлари топилган. Минерал булоқлар мавжуд. В. в. нинг иқлими континентал, қуруқ. Янв. нинг ўртача т-раси — 8 дан — 12» гача, июлники 23°. Йилига 350 мм ёғин ёғади. Асосий дарёлари: Волга ва Дон. Йирик кўллари: Эльтон, Горькосолёнос; Цимлянск ва Волгоград сув омборлари бор. В. в. энергетика асосини Волга ГЭС, Волгоград ГРЭСлари ва б. иссиқлик электр марказлари ташкил қилади. Металлургия (пўлат сим-канат, қувур, алюминий з-длари), машинасозлик (тракторсозлик, минора кранлари, подшипниклар, электротехника, нефть, озиқ-овқат саноатлари учун жиҳозлар) саноатлари ривожланган. Вилоятда кимё ва нефть кимёси (синтетик тола, синтетик каучук, шина, техник резина, азот-кислород з-длари) саноатлари катта ўрин эгаллайди. Қурилиш материаллари ишлаб чиқарилади. Енгил (асосан тўқимачилик), ёғочсозлик ва озиқ-овқат (гўшт, сут, ун-ёрма, ёғ-мой, консерва) саноати тармоқлари ривожланмоқда. Асосий саноат марказлари — Волгоград, Волжский, Камишии, Урюпинск, Михайловка. В. в.да ғалла экинларидан бурдой, тариқ, техника экинларидан хантал (горчица) экилади, полизчилик (тарвуз), сабзавотчилик ривожланган. Чорвачиликда кўпроққорамол, қўй ва чўчқа боқилади. Боғдорчилик ривожланган. Транспортида т.й., сув йўли ва автомобиль йўллари катта ўрин тутади. В.в.да 8 олий ўқув юрти, 4 театр, 5 музей бор (1999).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.