Xarid qobiliyati
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74-b. — ziyouz.com
Xarid qobiliyati 1) mamla kat pul birligining muayyan mikdordagi tovar va xizmatlarga ayirboşlaniş qobiliyati, pul birligiga sotib olinişi mumkin bölgan tovarlar va xizmatlar mikdori. Pulning X.q., birinçi navbatda, tovarlar narxi va xizmatlar uçun belgilangan tariflarga, şuningdek, inflyatsiyagd. boğliq. Mas, narxlar 2 marta oşganda pulning X.q. 2 marta pasayadi.
Pulning X.q. pariteti ikki (yoki bir neça) valyuta örtasida muayyan tovarlar va xizmatlar töplamini xarid etiş quvvatlari nisbatini, boşqa mamlakatlarning pul birliklarida ifodalangan bir mamlakat pul birligining xarid quvvati nimaga teng ekanligini körsatadi. Mac, bir xil tovarlar töplami AQŞda 1000 dollar, Germaniyada 2000 yevro tursa X.q. pariteti 1 dollar=2 yevro yoki 1 yevro = =0,5 dollar böladi; 2) firma, xonadon va davlatning öz qölida bölgan pul mablağlariga moye holda mamlakatda şakllangan tovarlar narxi va xizmatlar tariflari darajasida sotib olişga qodir bölgan tovarlar va xizmatlar miqdori. Aholining X.q. daromadlar darajasiga va bu daromadda xarid uçun ajratilişi mumkin bölgan qism miqsoriga boğliq. Tovarlar narxi va xizmatlar tariflari qiymatlari ham muhim rol öynaydi (yana q. Aholi xarajatlari).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАРИД ҚОБИЛИЯТИ 1) мамла кат пул бирлигининг муайян микдордаги товар ва хизматларга айирбошланиш қобилияти, пул бирлигига сотиб олиниши мумкин бўлган товарлар ва хизматлар микдори. Пулнинг Х.қ., биринчи навбатда, товарлар нархи ва хизматлар учун белгиланган тарифларга, шунингдек, инфляциягд. боғлиқ. Мас, нархлар 2 марта ошганда пулнинг Х.қ. 2 марта пасаяди.
Пулнинг Х.қ. паритети икки (ёки бир неча) валюта ўртасида муайян товарлар ва хизматлар тўпламини харид этиш қувватлари нисбатини, бошқа мамлакатларнинг пул бирликларида ифодаланган бир мамлакат пул бирлигининг харид қуввати нимага тенг эканлигини кўрсатади. Mac, бир хил товарлар тўплами АҚШда 1000 доллар, Германияда 2000 евро турса Х.қ. паритети 1 доллар=2 евро ёки 1 евро = =0,5 доллар бўлади; 2) фирма, хонадон ва давлатнинг ўз қўлида бўлган пул маблағларига мое ҳолда мамлакатда шаклланган товарлар нархи ва хизматлар тарифлари даражасида сотиб олишга қодир бўлган товарлар ва хизматлар миқдори. Аҳолининг Х.қ. даромадлар даражасига ва бу даромадда харид учун ажратилиши мумкин бўлган қисм миқцорига боғлиқ. Товарлар нархи ва хизматлар тарифлари қийматлари ҳам муҳим роль ўйнайди (яна қ. Аҳоли харажатлари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.