Xiva «Içan qal'a» muzeyqöriqxonasi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 107–108-b. — ziyouz.com
Xiva «Içan qal'a» muzeyqöriqxonasi XIVA «IÇAN QAL'A» MUZEYQÖRIQXONASI, Xiva «Içan qal'a» tarixiyme'morlik muzeyqöriqxonasi — Xiva ş.dagi muzeyqöriqxona; Xorazmning qad. moddiy va madaniy yodgorliklarini, avloddanavlodga ötib kelayotgan öziga xos an'analarini saklaş, örganiş va tarğib qiliş bilan şuğullanadigan madaniyma'rifiy muassasa. 1920 y. Köhna Ark (Arzxona)da körgazmamuzey tarzida oçilgan; 1924 y. Toşhovlita köçirilgan. 1969 y.dan Xorazm tarixiyinqilobiy muzeyi «Içan qal'a» muzeyqöriqxonasi bilan birlaştirilib, hoz. nomi bilan ataladi. 1990 y.da Içan qal'a özining tarixiy ahamiyatga ega maydonlari (Dişan qal'a devori xarobalariga qadar bölgan hududi) bilan Jahon merosi röyxatiga kiritilgan.
Muzeyqöriqxona 26 ga maydonni egallagan bölib, uning tarkibida 54 ta tarixiy obidalar bor, 3253,2 kv. m maydonni Xorazmning qadimdan hoz. davrigaça bölgan boy tarixi, moddiy va ma'naviy madaniyatini özida aks ettirgan 13 ta doimiy muzeyekspozitsiyalar taşkil qiladi: Köxna Arkda — Qad. Xorazm; Muhammad Rahimxon madrasasida — Tarix va adabiyot; Qozi Kolon madrasasida — Musiqa tarixi; Şerğozixon madrasasida — Tabobat; Islomxöja madrasasida — Xalq amaliy san'ati; Abdullaxon madrasasida — Tabiat; Muhammad Panoh Madrasasida — Avesto; Toşhovlida — Hunarmandçilik; Arabxon madrasasida — Asosiy fond va b.
Muzeyqöriqxona fonddagi 50 mingdan ziyod eksponatlar (2004) — arxeologik topilmalar (1109 ta), qurolaslahalar (120), turli davrlarda zarb qilingan nodir tangalar (14895), amaliy san'at buyumlari (2309), uyrözğor anjomlari (1815), tasviriy san'at asarlari (127), noyob kitob va hujjatlar (4954), fotofotonegativ hujjatlar (3071) va b. noyob osoriatiqalarni, tarixiy obidalarni avaylab asraydi, ilmiy jihatdan örganadi, ularni topilmalar bilan boyitadi va b. işlarni amalga oşiradi.
Mustaqillik yillarida Şayx Mavlon bobo, Köhna Ark, Sayd Mahröyekon majmuasi, Şayx Qalandarbobo, Qibla Tozaboğ majmualari, Bibi Xojar maqbarasi, Muhammad Rahimxon, Musa Töra madrasalari, «Içan qal'a» köçalarida ta'mirlaş va obodonlaştiriş işlari nihoyasiga yetkazildi. Muzeyqöriqxona hududida sayyohlar uçun internet markazlari oçilgan.
Komiljon Xudoyberganov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХИВА «ИЧАН ҚАЛЪА» МУЗЕЙҚЎРИҚХОНАСИ, Хива «Ичан қалъа» тарихиймеъморлик музейқўриқхонаси — Хива ш.даги музейқўриқхона; Хоразмнинг қад. моддий ва маданий ёдгорликларини, авлодданавлодга ўтиб келаётган ўзига хос анъаналарини саклаш, ўрганиш ва тарғиб қилиш билан шуғулланадиган маданиймаърифий муассаса. 1920 й. Кўҳна Арк (Арзхона)да кўргазмамузей тарзида очилган; 1924 й. Тошҳовлита кўчирилган. 1969 й.дан Хоразм тарихийинқилобий музейи «Ичан қалъа» музейқўриқхонаси билан бирлаштирилиб, ҳоз. номи билан аталади. 1990 й.да Ичан қалъа ўзининг тарихий аҳамиятга эга майдонлари (Дишан қалъа девори харобаларига қадар бўлган ҳудуди) билан Жаҳон мероси рўйхатига киритилган.
Музейқўриқхона 26 га майдонни эгаллаган бўлиб, унинг таркибида 54 та тарихий обидалар бор, 3253,2 кв. м майдонни Хоразмнинг қадимдан ҳоз. давригача бўлган бой тарихи, моддий ва маънавий маданиятини ўзида акс эттирган 13 та доимий музейэкспозициялар ташкил қилади: Кўхна Аркда — Қад. Хоразм; Муҳаммад Раҳимхон мадрасасида — Тарих ва адабиёт; Қози Колон мадрасасида — Мусиқа тарихи; Шерғозихон мадрасасида — Табобат; Исломхўжа мадрасасида — Халқ амалий санъати; Абдуллахон мадрасасида — Табиат; Муҳаммад Паноҳ Мадрасасида — Авесто; Тошҳовлида — Ҳунармандчилик; Арабхон мадрасасида — Асосий фонд ва б.
Музейқўриқхона фонддаги 50 мингдан зиёд экспонатлар (2004) — археологик топилмалар (1109 та), қуроласлаҳалар (120), турли даврларда зарб қилинган нодир тангалар (14895), амалий санъат буюмлари (2309), уйрўзғор анжомлари (1815), тасвирий санъат асарлари (127), ноёб китоб ва ҳужжатлар (4954), фотофотонегатив ҳужжатлар (3071) ва б. ноёб осориатиқаларни, тарихий обидаларни авайлаб асрайди, илмий жиҳатдан ўрганади, уларни топилмалар билан бойитади ва б. ишларни амалга оширади.
Мустақиллик йилларида Шайх Мавлон бобо, Кўҳна Арк, Сайд Маҳрўйэкон мажмуаси, Шайх Қаландарбобо, Қибла Тозабоғ мажмуалари, Биби Хожар мақбараси, Муҳаммад Раҳимхон, Муса Тўра мадрасалари, «Ичан қалъа» кўчаларида таъмирлаш ва ободонлаштириш ишлари ниҳоясига етказилди. Музейқўриқхона ҳудудида сайёҳлар учун интернет марказлари очилган.
Комилжон Худойберганов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.