Xmelnitskiy viloyati

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 157–158-b. — ziyouz.com

Xmelnitskiy viloyati (1954 y.gaça Kamenets-Podolskiy) — Ukraina tarkibidagi viloyat. 1937 y. 22 sent.da taşkil etilgan. Mayd. 20,6 ming km2. Aholisi 1396 ming kişi (2004), asosan, ukrainlar (90,8%); şuningdek, rus, polyak, yahudiy, belorus va b. millat vakillari ham yaşaydi. Şahar aholisi 32%. Muhim şaharlari: Xmelnitskiy, KamenetsPodolskiy, Şepetovka, Slavuta. 20 tuman, 24 şaharça bor. Markazi — Xmelnitskiy ş.

Tabiati. X.v. Podoliya qirlarining markaziy qismida joylaşgan. Iklimi mö'tadil, kontinental. Yozi iliq va sernam; iyulning örtaça trasi 19,4°; qişi yumşoq, yanv.ning örtaça trasi —5,6°. Yiliga 563—622 mm yoğin tuşadi. Vegetatsiya davri 217 kun. Daryolari Dnestr, Jan. Bug, Gorin, Sluç. Tuprogi, asosan, kam çirindili qoratuproq, podzollaşgan krratuproq, sur va oç sur tusli, qumoq, çimlipodzollaşgan, çimlikarbonatli tuproklar. X.v., asosan, örmonli daşt zonasida. Hududining 13,4% örmon (dub, qayin, toğterak, grab, zarang, jöka ösadi). Quyon, tulki, böri, yelik, los, tiyin, kemiruvçilar bor.

Xöjaligi. Oziq-ovqat sanoatida, ayniqsa, şakarqand tarmoği rivojlangan. Moysir korxonalari, göşt ktlari, sabzavotkonserva, pivo, qandolatpazlik sanoat tarmoqlari bor. Yengil sanoat tarmoklaridan movut i.ç., tikuvçilik, trikotaj, könattorlik, poyabzal, yigiruvtöquv tarmoklari rivojlangan. Stanoksozlik va asbobsozlik zavodlari, elektrotexnika, avtomatlaştiriş va boşqaruv sistemasi vositalari priborsozligi, radiotexnika, traktor va q.x. maşinasozligi, avtoagregat, maşinasozlik (yengil va oziq-ovqat sanoatlari uçun maşinalar) zavodlari bor.

Q.x. gallaçiliklavlagikorlik bilan sutgöşt çorvaçiligiga ixtisoslaşgan. Ğalla, sabzavot va kartoşka, yemxaşak, texnika ekinlari ekiladi. Boğdorçilik rivojlangan. Krramol, çöçqa, qöy va parranda boqiladi. Hovuz baliqçiligi va asalariçilik bilan ham şuğullaniladi. T.y. uzunligi 732 km. Dnestr daryosida kema qatnaydi. Xmelnitskiy ş. avialiniyalari orqali Kiyev, Lvov, Çernovsi va b. viloyatlar bilan boğlangan. 3 oliy öquv yurti, 3 muzey, 2 teatr, filarmoniya bor.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ХМЕЛЬНИЦКИЙ ВИЛОЯТИ (1954 й.гача Каменец-Подольский) — Украина таркибидаги вилоят. 1937 й. 22 сент.да ташкил этилган. Майд. 20,6 минг км2. Аҳолиси 1396 минг киши (2004), асосан, украинлар (90,8%); шунингдек, рус, поляк, яҳудий, белорус ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. Шаҳар аҳолиси 32%. Муҳим шаҳарлари: Хмельницкий, КаменецПодольский, Шепетовка, Славута. 20 туман, 24 шаҳарча бор. Маркази — Хмельницкий ш.

Табиати. Х.в. Подолия қирларининг марказий қисмида жойлашган. Иклими мўътадил, континентал. Ёзи илиқ ва сернам; июлнинг ўртача траси 19,4°; қиши юмшоқ, янв.нинг ўртача траси —5,6°. Йилига 563—622 мм ёғин тушади. Вегетация даври 217 кун. Дарёлари Днестр, Жан. Буг, Горинь, Случь. Тупроги, асосан, кам чириндили қоратупроқ, подзоллашган крратупроқ, сур ва оч сур тусли, қумоқ, чимлиподзоллашган, чимликарбонатли тупроклар. Х.в., асосан, ўрмонли дашт зонасида. Ҳудудининг 13,4% ўрмон (дуб, қайин, тоғтерак, граб, заранг, жўка ўсади). Қуён, тулки, бўри, елик, лось, тийин, кемирувчилар бор.

Хўжалиги. Озиқ-овқат саноатида, айниқса, шакарқанд тармоғи ривожланган. Мойсир корхоналари, гўшт ктлари, сабзавотконсерва, пиво, қандолатпазлик саноат тармоқлари бор. Енгил саноат тармокларидан мовут и.ч., тикувчилик, трикотаж, кўнатторлик, пойабзал, йигирувтўқув тармоклари ривожланган. Станоксозлик ва асбобсозлик заводлари, электротехника, автоматлаштириш ва бошқарув системаси воситалари приборсозлиги, радиотехника, трактор ва қ.х. машинасозлиги, автоагрегат, машинасозлик (енгил ва озиқ-овқат саноатлари учун машиналар) заводлари бор.

Қ.х. галлачиликлавлагикорлик билан сутгўшт чорвачилигига ихтисослашган. Ғалла, сабзавот ва картошка, емхашак, техника экинлари экилади. Боғдорчилик ривожланган. Кррамол, чўчқа, қўй ва парранда боқилади. Ҳовуз балиқчилиги ва асаларичилик билан ҳам шуғулланилади. Т.й. узунлиги 732 км. Днестр дарёсида кема қатнайди. Хмельницкий ш. авиалиниялари орқали Киев, Львов, Черновци ва б. вилоятлар билан боғланган. 3 олий ўқув юрти, 3 музей, 2 театр, филармония бор.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.