Xorazmiylar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 224-b. — ziyouz.com
Xorazmiylar XORAZMIYLAR, xorasmiylar — Kdd. Xorazmda yaşab, xorazmiy tilida sözlaşgan xalq. Taxminlarga kura, X. Hilmand vodiysi (Hirot atrofida)dan Amudaryoning quyi oqimidagi yerlarga mil. av. 1-ming yillik örtalarida köçib kelganlar va mahalliy massaget qabilalari bilan aralaşib, ularga öz nomlarini berganlar. X. ilk bor Bşistun kitobalari, şuningdek, Gerodot, Gekatey Miletlik asarlarida qayd etilgan. Jumladan, Gerodotning yozişiça, X. Amudaryo deltasi (Orol dengizi böyida) va hoz. Xiva vohasi jan.da yaşaganlar. Mil. av. 6—5-a.lar bösağasida «Xorasmiya şaxri» va X. mamlakati haqida miletlik Gekatey xabar beradi. Misrdagi Nil daryosi böyidagi mil. av. 5-a.ga oid şahar xarobalaridan topilgan bir xujjatda Xarçin ugli Dargman ismli bir xorasmiy sarkardasi tilga olingan, u axomaniylar qöşinining boş qömondoni bölgan.
X. uzlarining jangovarliklari bilan ajralib turganlar. X. Xorazmdan taşqarida, hatto Xazar xoqonligi qöşinida ham katta mavqega ega edilar, xoqonlik qöşini, asosan, X.dan taşkil topgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХОРАЗМИЙЛАР, хорасмийлар — Кдд. Хоразмда яшаб, хоразмий тилида сўзлашган халқ. Тахминларга кура, X. Ҳилманд водийси (Ҳирот атрофида)дан Амударёнинг қуйи оқимидаги ерларга мил. ав. 1-минг йиллик ўрталарида кўчиб келганлар ва маҳаллий массагет қабилалари билан аралашиб, уларга ўз номларини берганлар. X. илк бор Бщистун китобалари, шунингдек, Геродот, Гекатей Милетлик асарларида қайд этилган. Жумладан, Геродотнинг ёзишича, X. Амударё дельтаси (Орол денгизи бўйида) ва ҳоз. Хива воҳаси жан.да яшаганлар. Мил. ав. 6—5-а.лар бўсағасида «Хорасмия шахри» ва X. мамлакати ҳақида милетлик Гекатей хабар беради. Мисрдаги Нил дарёси бўйидаги мил. ав. 5-а.га оид шаҳар харобаларидан топилган бир хужжатда Харчин угли Даргман исмли бир хорасмий саркардаси тилга олинган, у ахоманийлар қўшинининг бош қўмондони бўлган.
X. узларининг жанговарликлари билан ажралиб турганлар. X. Хоразмдан ташқарида, ҳатто Хазар хоқонлиги қўшинида ҳам катта мавқега эга эдилар, хоқонлик қўшини, асосан, Х.дан ташкил топган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.