Yasama söz

Yasama söz — yasovçi qöşimçalar yordamida hosil qilingan söz: bedazor, işçi, yozuvçi, maktabdoş, odamsimon; bepul, boobrö, sermeva. Özbek tilida yasama söz hosil qilişning quyidagi körinişlari mavjud: 1) özakdan yasaş (iş+çi): birinçi derivatsiya (birinçi negiz); 2) negizdan yasaş (öquv+çi); ikkinçi derivatsiya (ikkinçi negiz); öquvçi+lik: uçinçi derivatsiya (uçinçi negiz); 3) qöşma özakdan yasaş (işbilarmon+lik, pirpir+ak, temiryöl+çi). Ya. s.ga asos bölgan komponent — söz yasaliş asosi yoki motivlovçi asos, undan hosil bölgan, ya'ni Ya.s esa motivlanuvçi asos deyiladi. Ya. s.ning ma'nosi ana şu motivlovçi komponent va yasovçi qöşimçaning ma'nosi bilan asoslanadi, şu qismlarning ma'nosidan kelib çiqadi. Sözning yasalgan yoki yasalmaganligini belgilaşda hoz. til nuqtai nazaridan qaraladi. Mas, toşloq sözi qismlarga ajraladi (toş+loq; toş bilan boğlaniş bor), qişloq sözi esa ajralmaydi, çunki bugungi kunda bu sözning «qişda yaşaydigan joy» ma'nosi unutilgan. Boşqaça aytganda, Ya.s.larda yangi hosil qilingan luğaviy birlik bilan avvalgisi (yangi birlikka asos bölgani) örtasidagi aloqa sezilib turadi (yana q. Söz yasalişi).