Yer turlarini özgartiriş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 67–68-b. — ziyouz.com
Yer turlarini özgartiriş - yerdan foydalanişning bir turini boşqasi b-n almaştiriş; yerdan unumli foydalaniş yoki tuproq eroziyasining oldini oliş maqsadlarida qöllaniladi. Bunday tadbir foydalaniladigan q.x. yerlarini joylaştirişdagi kamçiliklarni tugatiş hamda q.x. yerlarining tarkibi va nisbatini tartibga keltirişga qaratilgan.
Özbekistonning suğorma dehqonçilik mintaqalarida Ye.t.ö. tamoyillaridan biri — xöjalikka biriktirilgan yer maydonidan maqsadga muvofiq va töliq foydalanişni ta'minlaşdan iborat. Ye.t.ö. hajmi va uni amalga oşiriş yöllari asosan xöjalikda yerlardan yanada unumliroq foydalaniş istiqbollari belgilanadigan yer tuzişda aniqlanadi. Ye.t.ö. iqtisodiy jihatdan asoslanadi: bunda Ye.t.ö.ga ketadigan bir yöla xarajatlar, bu yerlardan foydalaniş tufayli olinadigan qöşimça sof daromad, ekinzorlarni daraxtzorlarga aylantiriş natijasida yöqotiladigan mahsulot, şuningdek, bu xarajatlarning qoplanişi hisobga olinadi.
Yerdan foydalanişda va uni tarmoqlar hamda tarmoq içidagi taqsimoti jarayonlarida bir toifadan boşqa toifaga ötkaziş böyiça tadbirlar ham qöllaniladi. Bunda Ye.t.ö. yerlardan asosiy foydalaniş maqsadi özgargan taqdirda amalga oşiriladi (q. Yer tarkibi, Yer resurslari).
Yerlarni yer toifalariga böliş va bir toifadan boşqasiga ötkaziş yerni egalik qilişga va foydalanişga beriş huquqiga ega bölgan idoralar tomonidan amalga oşiriladi. Ye.t.ö. yer uçastkalariga bölgan huquqni beriş töğrisidagi qarorlarda, uni tasdiqlovçi guvohnomalarda, şartnomalarda va davlat yer kadastri hujjatlarida körsatiladi.
Ad.: Özbekiston Respublikasining Yer kodeksi va qişloq xöjaligiga oid qonun hujjatlari, T., 1999.
Q.: Yer resurslari, Yer tarkibi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕР ТУРЛАРИНИ ЎЗГАРТИРИШ - ердан фойдаланишнинг бир турини бошқаси б-н алмаштириш; ердан унумли фойдаланиш ёки тупроқ эрозиясининг олдини олиш мақсадларида қўлланилади. Бундай тадбир фойдаланиладиган қ.х. ерларини жойлаштиришдаги камчиликларни тугатиш ҳамда қ.х. ерларининг таркиби ва нисбатини тартибга келтиришга қаратилган.
Ўзбекистоннинг суғорма деҳқончилик минтақаларида Е.т.ў. тамойилларидан бири — хўжаликка бириктирилган ер майдонидан мақсадга мувофиқ ва тўлиқ фойдаланишни таъминлашдан иборат. Е.т.ў. ҳажми ва уни амалга ошириш йўллари асосан хўжаликда ерлардан янада унумлироқ фойдаланиш истиқболлари белгиланадиган ер тузишда аниқланади. Е.т.ў. иқтисодий жиҳатдан асосланади: бунда Е.т.ў.га кетадиган бир йўла харажатлар, бу ерлардан фойдаланиш туфайли олинадиган қўшимча соф даромад, экинзорларни дарахтзорларга айлантириш натижасида йўқотиладиган маҳсулот, шунингдек, бу харажатларнинг қопланиши ҳисобга олинади.
Ердан фойдаланишда ва уни тармоқлар ҳамда тармоқ ичидаги тақсимоти жараёнларида бир тоифадан бошқа тоифага ўтказиш бўйича тадбирлар ҳам қўлланилади. Бунда Е.т.ў. ерлардан асосий фойдаланиш мақсади ўзгарган тақдирда амалга оширилади (қ. Ер таркиби, Ер ресурслари).
Ерларни ер тоифаларига бўлиш ва бир тоифадан бошқасига ўтказиш ерни эгалик қилишга ва фойдаланишга бериш ҳуқуқига эга бўлган идоралар томонидан амалга оширилади. Е.т.ў. ер участкаларига бўлган ҳуқуқни бериш тўғрисидаги қарорларда, уни тасдиқловчи гувоҳномаларда, шартномаларда ва давлат ер кадастри ҳужжатларида кўрсатилади.
Ад.: Ўзбекистон Республикасининг Ер кодекси ва қишлоқ хўжалигига оид қонун ҳужжатлари, Т., 1999.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.