Yevrosiyo
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 17–18-b. — ziyouz.com
Yevrosiyo — Yer şaridagi eng katta materik, ikki kit'a — Yevropa va Osiyodan iborat. Ye. mayd. 54,9 mln. km2, şundan 2,75 mln. km2 orollar. Materikning uz. (ğarbdan şarkka) 16 ming km, eni (şim.dan jan.ga) 8 ming km. Ye.ning materikdagi engçekka nuqtalari: şim. da — Çelyuskin burni (77°43' ş. k.), jan.da — Piay burni (G16' ş. k.), ğarbda — Roka burni (9°34' ğ. u.), şarkda — Dejnev burni (169°40' g. u.). Ye.ga Yer şaridagi quruklikning 36,6% töğri keladi, materikda Yerdagi jami aholining qariyb 74% yaşaydi. Aholisi 4396 mln. kişi (1999). Ye.ning jan.-şarqidagi bir qança orollar Jan. yarim şarda joylaşgan. Ye.ni ğarbdan Atlantika, şim.dan Şimoliy Muz, jan.dan Hind, şarkdan Tinç okeanlari va ularning çekka dengizlari örab olgan. Ye. — eng qad. madaniyat maydonidir. Ye.ning iqtisodiy va ma'naviy taraqqiyotida Ye. materigining turli qismlarini boğlovçi «Buyuk Ipak yöli»ning ahamiyati katta bölgan. Quruqlikning yaxlitligi, köpgina iqlimiy jarayonlarning umumiyligi, organik dunyo taraqqiyotining va b. tabiiytarixiy hodisalarning öxşaşligi Yevropa b-n Osiyoni yagona nom — Yevrosiyo deb ataşga imkon beradi. «Yevrosiyo» tuşunçasi geol. va geogr. fanlariga 1883 y.da E. Zyuss tomonidan kiritildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕВРОСИЁ — Ер шаридаги энг катта материк, икки китъа — Европа ва Осиёдан иборат. Е. майд. 54,9 млн. км2, шундан 2,75 млн. км2 ороллар. Материкнинг уз. (ғарбдан шаркка) 16 минг км, эни (шим.дан жан.га) 8 минг км. Е.нинг материкдаги энгчекка нуқталари: шим. да — Челюскин бурни (77°43’ ш. к.), жан.да — Пиай бурни (Г16’ ш. к.), ғарбда — Рока бурни (9°34’ ғ. у.), шаркда — Дежнев бурни (169°40’ г. у.). Е.га Ер шаридаги қурукликнинг 36,6% тўғри келади, материкда Ердаги жами аҳолининг қарийб 74% яшайди. Аҳолиси 4396 млн. киши (1999). Е.нинг жан.-шарқидаги бир қанча ороллар Жан. ярим шарда жойлашган. Е.ни ғарбдан Атлантика, шим.дан Шимолий Муз, жан.дан Ҳинд, шаркдан Тинч океанлари ва уларнинг чекка денгизлари ўраб олган. Е. — энг қад. маданият майдонидир. Е.нинг иқтисодий ва маънавий тараққиётида Е. материгининг турли қисмларини боғловчи «Буюк Ипак йўли»нинг аҳамияти катта бўлган. Қуруқликнинг яхлитлиги, кўпгина иқлимий жараёнларнинг умумийлиги, органик дунё тараққиётининг ва б. табиийтарихий ҳодисаларнинг ўхшашлиги Европа б-н Осиёни ягона ном — Евросиё деб аташга имкон беради. «Евросиё» тушунчаси геол. ва геогр. фанларига 1883 й.да Э. Зюсс томонидан киритилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.