Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Yodnoma

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 7-b. — ziyouz.com

    Yodnoma — qad. turkiy xalqlar badiiy ijodining bitiktoşlar (epitafiya) tarzidagi janri; turkiy run (UrxunEnisey yozuvlari) yozuvida bitilgan, mil. 68a.larga mansub (mas, Bilga xoqon bitiktoşi, Kultegin bitiktoşi va b.). Yo.larning nasriy va epik turlari bor. Nasriy Yo.larda misralar söngida qofiya va şe'riyatning yagona belgisi bölgan band yöq («Devonu luğotit turk», Alp Er Tönga marsiyasi). Epik Yo.lar memuar şaklida ham yozilgan (Tönyuquq bitiktoşi). Bu Yo.larda turk xoqonligining kelib çiqişi, rahbarlik tizimi, harbiy yurişlar, mamlakatning ahvoli aks etgan bölib, siyosiy ruh kuçli; içki va taşqi kuraş tasvirlangan. Xoqonlikning Xitoy hukmronligidan ozod etilişi aytilgan. Yo.larning ba'zi xususiyatlari keyinçalik oğzaki va yozma ijodda rivojlantirilgan (q. Marsiya).

    Ad.: Abdurahmonov F., Rustamov A., Qadimgi turkiy til, T., 1982; Ratsionov N., Turk xoqonligi, T., 1993.

    Q.: Marsiya

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЁДНОМА — қад. туркий халқлар бадиий ижодининг битиктошлар (эпитафия) тарзидаги жанри; туркий рун (УрхунЕнисей ёзувлари) ёзувида битилган, мил. 68а.ларга мансуб (мас, Билга хоқон битиктоши, Култегин битиктоши ва б.). Ё.ларнинг насрий ва эпик турлари бор. Насрий Ё.ларда мисралар сўнгида қофия ва шеъриятнинг ягона белгиси бўлган банд йўқ («Девону луғотит турк», Алп Эр Тўнга марсияси). Эпик Ё.лар мемуар шаклида ҳам ёзилган (Тўнюқуқ битиктоши). Бу Ё.ларда турк хоқонлигининг келиб чиқиши, раҳбарлик тизими, ҳарбий юришлар, мамлакатнинг аҳволи акс этган бўлиб, сиёсий руҳ кучли; ички ва ташқи кураш тасвирланган. Хоқонликнинг Хитой ҳукмронлигидан озод этилиши айтилган. Ё.ларнинг баъзи хусусиятлари кейинчалик оғзаки ва ёзма ижодда ривожлантирилган (қ. Марсия).

    Ад.: Абдураҳмонов F., Рустамов А., Қадимги туркий тил, Т., 1982; Рационов Н., Турк хоқонлиги, Т., 1993.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.