Yoğoçga işlov beriş jihozlari
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 83–84-b. — ziyouz.com
Yoğoçga işlov beriş jihozlari — yoğoçga zarur şakl va ölçam berişda qöllaniladigan asbob hamda stanoklar. Ularning yordamida yoğoçdan turli xil materiallar va yarim fabrikatlar (taxta, brus, faner, qipik, plitalar, yoğoç plitalar va b.), buyum hamda qurilmalarning detallari (mebel, vagon, kema va b. yasaş uçun); tayyor buyumlar (deraza, eşik, muzika asboblari, mebel va b.) tayyorlanadi. Yo.i. b. j. b-n yoğoç arralanadi, tilinadi, teşiladi, frezalanadi, silliklanadi, yöniladi, randalanadi, öyiladi, kesiladi va yoriladi. Ular dastaki va mexanik xillarga bölinadi. Dastaki asboblarga arralar, randalar, iskana, burgi, drellar (parmalar töplami bn), jilvirlar va b. kiradi. Ular ustaxonalarda, quriliş maydonlarida, i. ç. korxonalarida qöllaniladi. Mexanik Yo. i. b. j., asosan, stanokka yoki maşinaga örnatib işlatiladi. Bajaradigan iş turiga kura ular yoğoç kesiş, tiliş, egiş, yigiş, yelimlaş va pardozlaş asbob hamda jihozlariga bölinadi. Yoğoç detallarni yiğiş uçun dastaki, elektr va pnevmatik asboblardan foydalaniladi. Sanoatda yoğoç kesiş, tiliş, randalaş, egiş, bukiş stanoklari keng tarqalgan. Bu stanoklar b-n zarur ölçam va şakldagi yoğoç zagotovka, detal hamda buyumlar tayyorlanadi. Yoğoç kesiş va tilişda arra; frezalaşda — freza; randalaşda — randa; parmalaşda — parma; öyişda — öygiç; silliklaşda — jilvir va b.dan foydalaniladi. Yogoçdan çiqqan qipiq va payrahadan boşqa materiallar (mas, plitalar) i. ç.da foydalaniş mumkin (q. Yoyuç plitalar). Yoğoçga işlov beriş stanoklari arrali stanoklar; ilgarilanmaqaytma harakatlanadigan yoki qözğalmas piçoqli randalaş stanogi; detallarga doiraviy keskiç b-n işlov beradigan frezalaş stanogi; teşik yoki öyiqlar oçiş uçun işlatiladigan parmalaş stanogi; fanerlar, gugurt çöplari, gugurt qutilari va b. tayyorlaydigan yöniş stanoklari; yumaloq şaklli detallar tayyorlaydigan tokarlik stanoklari; detallarni silliklaş uçun işlatiladigan jilvirlaş stanoklaridan iborat. Egiş sta nokl ar i çanğilar, mebellar yasaş uçun yoğoçni egib beradi. Yelimlab yiğiş stanoklariga yelim surkaş, şçit yiğiş stanoklari, uzel va buyumlarni yiğiş qurilmalari, pardozlaş stanoklari ga böyaş, qoplama (himoya va bezak) qoplaş va jilolaş maşinalari kiradi. Köp qatlamli fanerlar, yoğoç plitalar, yoğoç plastinalar yasaş uçun yoğoçni ziçlaşda presslar işlatiladi (yana q. Duradgorlik asboblari).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁҒОЧГА ИШЛОВ БЕРИШ ЖИҲОЗЛАРИ — ёғочга зарур шакл ва ўлчам беришда қўлланиладиган асбоб ҳамда станоклар. Уларнинг ёрдамида ёғочдан турли хил материаллар ва ярим фабрикатлар (тахта, брус, фанер, қипик, плиталар, ёғоч плиталар ва б.), буюм ҳамда қурилмаларнинг деталлари (мебель, вагон, кема ва б. ясаш учун); тайёр буюмлар (дераза, эшик, музика асбоблари, мебель ва б.) тайёрланади. Ё.и. б. ж. б-н ёғоч арраланади, тилинади, тешилади, фрезаланади, силликланади, йўнилади, рандаланади, ўйилади, кесилади ва ёрилади. Улар дастаки ва механик хилларга бўлинади. Дастаки асбобларга арралар, рандалар, искана, бурги, дреллар (пармалар тўплами бн), жилвирлар ва б. киради. Улар устахоналарда, қурилиш майдонларида, и. ч. корхоналарида қўлланилади. Механик Ё. и. б. ж., асосан, станокка ёки машинага ўрнатиб ишлатилади. Бажарадиган иш турига кура улар ёғоч кесиш, тилиш, эгиш, йигиш, елимлаш ва пардозлаш асбоб ҳамда жиҳозларига бўлинади. Ёғоч деталларни йиғиш учун дастаки, электр ва пневматик асбоблардан фойдаланилади. Саноатда ёғоч кесиш, тилиш, рандалаш, эгиш, букиш станоклари кенг тарқалган. Бу станоклар б-н зарур ўлчам ва шаклдаги ёғоч заготовка, деталь ҳамда буюмлар тайёрланади. Ёғоч кесиш ва тилишда арра; фрезалашда — фреза; рандалашда — ранда; пармалашда — парма; ўйишда — ўйгич; силликлашда — жилвир ва б.дан фойдаланилади. Ёгочдан чиққан қипиқ ва пайраҳадан бошқа материаллар (мас, плиталар) и. ч.да фойдаланиш мумкин (қ. Ёюч плиталар). Ёғочга ишлов бериш станоклари аррали станоклар; илгариланмақайтма ҳаракатланадиган ёки қўзғалмас пичоқли рандалаш станоги; деталларга доиравий кескич б-н ишлов берадиган фрезалаш станоги; тешик ёки ўйиқлар очиш учун ишлатиладиган пармалаш станоги; фанерлар, гугурт чўплари, гугурт қутилари ва б. тайёрлайдиган йўниш станоклари; юмалоқ шаклли деталлар тайёрлайдиган токарлик станоклари; деталларни силликлаш учун ишлатиладиган жилвирлаш станокларидан иборат. Эгиш ста нокл ар и чанғилар, мебеллар ясаш учун ёғочни эгиб беради. Елимлаб йиғиш станокларига елим суркаш, шчит йиғиш станоклари, узел ва буюмларни йиғиш қурилмалари, пардозлаш станоклари га бўяш, қоплама (ҳимоя ва безак) қоплаш ва жилолаш машиналари киради. Кўп қатламли фанерлар, ёғоч плиталар, ёғоч пластиналар ясаш учун ёғочни зичлашда пресслар ишлатилади (яна қ. Дурадгорлик асбоблари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.