Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Yolqin Xolmatoviç Töraqulov

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 841–842-b. — ziyouz.com

    Töraqulov Yolqin Xolmatoviç (1916.10.11, Qozoğiston Respublikasi Marki ş. — 2005.1.3, Toşkent) — biokimyogar olim. Özbekiston FA akad. (1966). Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1965). Biol. fanlari dri (1959), prof. (1962). ToşTI ni tugatgaç (1936), şu int biokimyo kafedrasida assistent (193638), aspirant (193841), ayni vaqtda Toşkent farmatsevtika inti direktori (1939—41). Uruş qatnaşçisi (1941 — 44), yana şu int direktori (1944). SSSR Tibbiyot FA Biologiya va tibbiyot kimyosi intida (Moskva) ilmiy xodim (1944—47). ToşTI rektori (1947—50), Özbekiston FA Qişloq xöjalik intida katta ilmiy xodim (1950—54), Andijon tibbiyot inti prorektori va kafedra mudiri (1954— 56), Özbekiston FA Yadro fizikasi intida bölim mudiri (1957), direktor örinbosari (1960—62). Özbekiston Soğliqni saklaş vazirligi Ölka tibbiyot (hoz. Endokrinologiya) i.t. instituti direktori (195760, 196263, 1976—96), ayni vaqtda lab. mudiri (1957 97; 1998 y.dan ilmiy maslahatçi), Özbekiston FA Prezidiumi a'zosi (1970—72), vitseprezidenti (1963— 66), biologiya fanlari bölimi raisi (1966—79). ToşDU da kafedra mudiri (1967 y.dan), Özbekiston FA Biokimyo inti direktori (1967— 69), lab. mudiri 0967—70). SamDU rektori (1970—72), Özbekiston FA Tibbiyot fanlari bölimi raisi (1994—97).

    T.ning ilmiy işlari qalqonsimon bez patologiyasining ba'zi turlarida tireoid gormonlar biokimyosiga oid. Uning tadqiqotlari zamonaviy biol., tibbiyot, biokimyo, biofizika, radiobiologiya va endokrinologiya fanlarining original yönalişlariga bağişlangan. Qalqonsimon bez kasalliklarida radioaktiv yod yordamida ötkazilgan klinikbiokimyoviy işlari uçun nufuzli Davlat mukofotiga sazovor bölgan (1964). Biokimyodan darslik va öquv qöllanmalari, luğatlar tuzgan. Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1985), «Elyurt hurmati» (1998) va «Buyuk xizmatlari uçun» (2003) ordenlari bn mukofotlangan.

    As: Obmen yoda i tireoidniye gormoni, T., 1959; Bioximiya i patoximiya şitovidnoy jelezi, T., 1963; Tireoidniye gormoni (v soavtorstve), T., 1972; Yodproteini şitovidnoy jelezi (v soavtorstve), T., 1974.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТЎРАҚУЛОВ Ёлқин Холматович (1916.10.11, Қозоғистон Республикаси Марки ш. — 2005.1.3, Тошкент) — биокимёгар олим. Ўзбекистон ФА акад. (1966). Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби (1965). Биол. фанлари дри (1959), проф. (1962). ТошТИ ни тугатгач (1936), шу инт биокимё кафедрасида ассистент (193638), аспирант (193841), айни вақтда Тошкент фармацевтика инти директори (1939—41). Уруш қатнашчиси (1941 — 44), яна шу инт директори (1944). СССР Тиббиёт ФА Биология ва тиббиёт кимёси интида (Москва) илмий ходим (1944—47). ТошТИ ректори (1947—50), Ўзбекистон ФА Қишлоқ хўжалик интида катта илмий ходим (1950—54), Андижон тиббиёт инти проректори ва кафедра мудири (1954— 56), Ўзбекистон ФА Ядро физикаси интида бўлим мудири (1957), директор ўринбосари (1960—62). Ўзбекистон Соғлиқни саклаш вазирлиги Ўлка тиббиёт (ҳоз. Эндокринология) и.т. институти директори (195760, 196263, 1976—96), айни вақтда лаб. мудири (1957 97; 1998 й.дан илмий маслаҳатчи), Ўзбекистон ФА Президиуми аъзоси (1970—72), вицепрезиденти (1963— 66), биология фанлари бўлими раиси (1966—79). ТошДУ да кафедра мудири (1967 й.дан), Ўзбекистон ФА Биокимё инти директори (1967— 69), лаб. мудири 0967—70). СамДУ ректори (1970—72), Ўзбекистон ФА Тиббиёт фанлари бўлими раиси (1994—97).

    Т.нинг илмий ишлари қалқонсимон без патологиясининг баъзи турларида тиреоид гормонлар биокимёсига оид. Унинг тадқиқотлари замонавий биол., тиббиёт, биокимё, биофизика, радиобиология ва эндокринология фанларининг оригинал йўналишларига бағишланган. Қалқонсимон без касалликларида радиоактив йод ёрдамида ўтказилган клиникбиокимёвий ишлари учун нуфузли Давлат мукофотига сазовор бўлган (1964). Биокимёдан дарслик ва ўқув қўлланмалари, луғатлар тузган. Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1985), «Элюрт ҳурмати» (1998) ва «Буюк хизматлари учун» (2003) орденлари бн мукофотланган.

    Ас: Обмен йода и тиреоидные гормоны, Т., 1959; Биохимия и патохимия щитовидной железы, Т., 1963; Тиреоидные гормоны (в соавторстве), Т., 1972; Йодпротеины щитовидной железы (в соавторстве), Т., 1974.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.